5. Harcerska Drużyna Motorowa im. Zenona Sokołowskiego


Motorowa Drużyna Harcerzy powstała na początku 1958 r. 10 stycznia 1959 roku, rozkazem komendanta Hufca Gliwice-Miasto drużyna została przyjęta do ZHP po ukończeniu okresu próbnego. Wśród inicjatorów i współorganizatorów tej jednostki harcerskiej szczególne miejsce należy się inżynierowi Janowi Lewandowskiemu, członkowi Zarządu Gliwickiego Klubu Motorowego, jednak dzieje drużyny związane są przede wszystkim z postacią drużynowego, Stefana Pyrka.
Stefan_Pyrek_hm.jpg












Drużynowy 5. Motorowej hm. Stefan Pyrek




Przypominając dzieje tej niezwykłej drużyny, należy uświadomić sobie, że powstając pod koniec lat 50. skupiała nastolatków, żyjących w "epoce gomułkowskiej". Motor czy samochód były marzeniem wielu, nie tylko młodych ludzi. Bardzo nieliczni harcerze mogli majstrować przy własnym pojeździe, a proporcja tych, których rodzice byli szczęśliwymi posiadaczami samochodu, nawet jeśli była to słynna syrenka, ponętna warszawa czy zgrabny moskwicz, do tych, którzy samochodu wcale nie mieli, była zapewne dokładnie odwrotna do "motoryzacyjnego podziału" dzisiejszego społeczeństwa.
Pamiętając o tym trzeba czytać wypowiedź Stefana Pyrka w rozmowie z redaktorem "Motoru", gdy na pytanie o ideę towarzyszącą pomysłowi utworzenia drużyny motorowej stwierdził: "Politechnizacyjne zainteresowania młodzieży, atrakcyjność dyscyplin motorowych nie ominęły rzecz jasna harcerstwa. [...] Po odpowiednim stażu w drużynie z chłopców starszych wyłoniona zostaje Harcerska Szkółka Motorowa. [...] Organizujemy zajęcia w harcerskim warsztaciku pod okiem mechanika oraz naukę jazdy na motocyklu. Przygotowani w ten sposób harcerze [...] przystępują do egzaminu w Ośrodku Szkoleniowym PZM na prawo jazdy. Do Harcerskiej Szkółki Motorowej zostają wytypowani najbardziej wytrwali, związani z drużyną i rozmiłowani w sporcie motorowym chłopcy." {"Motor" nr 18 z 5 maja 1963 roku]


W lutym 1959 roku w drużynie odbyła się pierwsza uroczystość złożenia Przyrzeczenia Harcerskiego. Odbierał je hm. Józef Opacki. W kwietniu tego roku po zaliczeniu biegu patrolowego 14 harcerzy zdobyło stopień młodzika. Przyrzeczenie harcerskie złożyli podczas obchodów dziesięciolecia Gliwickiego Klubu Motorowego na ręce komendanta hufca hm. Stanisława Ciechanowskiego.
W lipcu 1959 roku drużyna zorganizowała swój pierwszy obóz rozbijając namioty w Murzasichlu k. Zakopanego.

Murzasichle.jpg















Murzasichle3.jpg
















Murzasichle_2.jpg


W pierwszym obozie wzięło udział 24 harcerzy. Komendantem obozu był phm. Stefan Pyrek, oboźnym - przyboczny, ćwik Józef Klimas. Komendant wspominał: "Namioty mieliśmy cale w dziurach. Niebo gwiaździste co noc mogliśmy obserwować. Brakowało garnków. A prycze zrobiliśmy w ten sposób, że żerdki owijaliśmy ciasno sznurkiem i łączyli ze sobą. Na to szedł materac. [...] Tylko maszt mieliśmy wtedy piękny - na trzydzieści dwa metry wysoki, z bocianim gniazdem. Z tego bocianiego gniazda co wieczór chłopcy grali hejnał na cztery strony świata. Więc gdy ten maszt obejrzał komandor Rzymek, który wtedy przyjechał z władzami miejskimi Zakopanego zobaczyć, jak sobie radzimy, zachwycił się bardzo i od razu zaproponował nam współpracę". Podczas obozowania w Murzasichlu działacze PZMot. Henryk Rzymek i Jan Jasiorkowski zaprosili drużynę do współpracy przy organizacji Rajdu Tatrzańskiego.

Jesienią 1959 roku drużyna uczestniczyła w Zlocie Chorągwi w Zabrzu. Pod koniec roku przy drużynie powstało Koło Przyjaciół Harcerstwa.
W roku 1960 zorganizowano obóz w Ustroniu, w 1961 - w Zawoi.

W kolejnych latach drużyna, coraz bogatsza w sprzęt i doświadczenia, rozbijała namioty w Zakopanem, w Dolinie Strążyskiej i regularnie współuczestniczyła w organizacji Motorowych Rajdów Tatrzańskich (m.in. w znakowaniu, oczyszczeniu i zabezpieczeniu tras w rejonie Hala Krupowa, Policzne, Czatoża, Sucha), zyskując swą pracą i zaangażowaniem uznanie działaczy Polskiego Związku Motorowego.

Zakopane_1962.jpg
























Zakopane_62.jpg






















Zakopane_62_b2.jpg



















Zakopane_62_a.jpg















Zakopane_63.jpg























Zakopane_63_b.jpg



















Zakopane_63_lub_64.jpg















Pod koniec 1967 roku Stefan Pyrek opowiadał dziennikarzowi "Na przełaj": "Zabezpieczamy odcinek trasy rajdów w rejonie Suchej, Czatoży, Policznego i Hali Krupowej. Na kilka dni przed rajdem trzy sześcioosobowe patrole wychodzą w las. Każdy odpowiada za trzydziestokilometrowy odcinek. Trzeba wyrąbywać korzenie, obcinać gałęzie, ustawiać znaki - trasa biegnie przez absolutne bezdroża z wszelkimi utrudnieniami terenowymi, żeby motocykliści mieli możność wykazania się umiejętnościami. Od staranności i umiejętności przygotowujących trasę wiele zależy, przede wszystkim bezpieczeństwo. Przez te wszystkie lata nasza drużyna ugruntowała o sobie jak najlepszą opinię. Patrole zabierają z sobą żywność, sprzęt saperski, tabliczki do znakowania, idą obładowane jak wielbłądy. Trzy dni i trzy noce pracują sami w lesie. A najtrudniejszy jest moment tuż przed rajdem. Motocykliści wyruszają z Zakopanego o szóstej rano. Trzeba tuż przed nimi przebiec jeszcze całą trasę i sprawdzić, czy gdzieś znaki nie zostały uszkodzone. Przecież może się zdarzyć, że ktoś dla draki porobi szkody na trasie. Chłopcy ustawiają sztafetę i biegną..."

Jednak służba pełniona przy organizacji rajdów nie przysłaniała innych, harcerskich aspektów obozowania. "Nigdy, na żadnym obozie nie mieliśmy etatowego pracownika. Wszystko robiliśmy sami. Na dwa miesiące przed obozem sam szkolę kwatermistrzów. Co roku trzeba szkolić na nowo, bo starsi odchodzą. Ha, trudno, przecież obóz jest i po to, żeby chłopaki nauczyli się sami gospodarzyć. Nigdy nie mieliśmy kucharki. Sami gotujemy. I to jak! Pączki, naleśniki - chłopcy wszystko potrafią. Stanie taki przy kuchni, w jednej ręce patelnia, w drugiej patelnia, podrzuca tylko patelnie na zmianę do góry i naleśniki same się przewracają. Czysta akrobacja [...] A wszystko się udaje dlatego, że towarzystwo jest zgrane. Chociaż z różnych szkół, z różnych środowisk i w różnym wieku, atmosfera na obozach jest taka, że nie ma kłótni, jeden przed drugim chce być lepszy i drugiemu pomaga."

Zakopane_65.jpg








Zakopane_63_lub_64_a.jpg






















Zakopane_63_lub_64_b.jpg






















5_Mot._kronika.jpg















obóz_5_mot.10.jpg

















obóz_5_mot._13.jpg












obóz_5_mot._12.jpg














Nie należy sobie wyobrażać, że drużyna korzystała ze wsparcia stałego sponsora, a harcerze ograniczali się do korzystania z przydzielonego im sprzętu. W 1963 roku drużyna składała się z 4 zastępów, które za godła przyjęły nazwy: Osa, WSK-Sarenka , SHL i Junak. Nawiązano kontakty z producentami motocykli. Jednak tylko zastęp Os stał się wówczas dysponentem dwóch skuterów, daru Warszawskiej Fabryki Motocykli dla drużyny. Za to zastęp SHL szczycił się własnym zespołem grającym na gitarach elektrycznych. W 1967 roku sprzęt motorowy drużyny składał się "z jednego trójkołowca, jednej >>Osy<<, eshaelki i wuefemki. [...] Żeby motory doprowadzić do stanu używalności, trzeba zakupić sporo nowych części. [...] Zbiórki rady drużyny odbywają się w kawiarni lub w mieszkaniu drużynowego. Zbiórkę drużyny można od biedy zrobić w garażu, gdy nie ma mrozu. Gdy jest mróz - chłopcy i tak przychodzą remontować motory". ["Na przełaj" nr 51-52 z 2 grudnia 1967 r.]
Drużyna współpracowała z klubem motorowym Górnik-Czerwionka. Podczas motocrossów harcerze pilnowali motorów, opiekowali się zawodnikami, sprzedawali bilety. Zarobione pieniądze przeznaczali na organizację obozu.

W dziesięciolecie swego istnienia drużyna skupiała chłopców z 11 szkół. Drużynowy dokładał starań, aby motorowe hobby nie spychało na plan dalszy metody harcerskiej i celu wychowania . Uważał, że "podstawą pracy w drużynie jest w pierwszym rzędzie metodyka oraz ideologia harcerska; zdobywanie stopni i sprawności, postępowanie w życiu codziennym według prawa harcerskiego [...] Wychowujemy młodzież w myśl zasady: najpierw harcerz, potem zawodnik, względnie działacz sportów motorowych."

Pod koniec lat sześćdziesiątych drużyna stała się drużyną koedukacyjną

obóz_5_mot_14.jpg






















Agnieszka_Pyrek._2.jpg













5_mot.jpg



























5_Mot._kronika_2.jpg



























obóz_5_mot_7a.jpg
























obóz_5_mot_3.jpg
















obóz_5_mot._kuchnia.jpg


























Począwszy od 1970 do roku 1976 Stefan i Agnieszka Pyrkowie organizowali obozy drużyny w Ustce., a w latach 1977-1980 w Borowym Młynie. Drużyna założona i prowadzona przez Stefana Pyrka istniała 22 lata (do roku 1980). Zorganizowała 22 obozy oraz 18 zimowisk i biwaków.













Gorąca prośba o pomoc do wszystkich , którzy mogliby wzbogacić informacje o drużynie :)