Było "i smieszno, i straszno" - zostało "smieszno"



[Zob. wprowadzenie: Burzliwe lata osiemdziesiąte]

Dokument 1.
IPN Ka 0046/2266 t.1, Teczka pracy TW „Marek”
k.30 Arkusz wypłat i świadczeń
  1. 2000 [zł] 15.12.82. za przekazane informacje i wykonanie zleconego zadania
  2. 2000 [zł] 17.05.83. za przekazane informacje i wykonanie zleconego zadania
  3. nagroda rzeczowa /komplet stołowy/ 30.09.1983. za przekazane informacje i wykonanie zleconych zadań związanych z informacją dotyczącą uczestników – instruktorów ZHP – poświęcenia pomnika harcerek i harcerzy śląskich poległych w l. 1939-45
  4. 2000 [zł] 30.03.84. za przekazane informacje i informację do sprawy kwest. Ewid. Krypt. „Pagaj”
  5. 2000 [zł] 22.02.85. za przekazywane informacje w okresie 84.03. – 85.02.
  6. 2000 [zł] 07.03.86. za przekazywane informacje dotyczące działalności DH

Dokument 2.
IPN Ka 0046/2266 t.1, k.38. Charakterystyka pracy TW „Marek“ 51259. Katowice 26.11.84
[...]
Ze zleconych zadań wywiązuje się dobrze, przekazując informacje dotyczące środowiska instruktorów i harcerzy z terenu Gliwic. Poprzednio przekazywał informacje dotyczące instruktorów zatrudnionych w Chorągwi ZHP Katowice
Dotychczas TW „Marek” przekazał 38 informacji
W 1982 r. – 6
W 1983 r. – 20
W 1984 r. – 12
[...]
Obecnie wykorzystuje się TW „Marek” do operacyjnego zabezpieczenia środowiska harcerskiego przed negatywnym oddziaływaniem instruktorów o klerykalnych poglądach oraz instruktorów mających powiązania z ugrupowaniami antysocjalistycznymi. [...]
W okresie od marca 1984 tj. od przejścia do Gliwic, jego zaangażowanie do współpracy zmalało. Przekazywane od tego okresu informacje nie posiadają już takiej[jak poprzednio] wartości operacyjnej lecz charakteryzują środowisko młodzieży gliwickiej. W informacjach z tego okresu można również zauważyć, że przekazując je, chce wykorzystać współpracę do własnych korzyści.
Do dalszej współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa nadaje się.




Dokument 3.

IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło: TW ps. „Marek”
Przyjął: por. J. Nowak
Miejsce: Hotel „Katowice”
Dnia 3.05.1983
Katowice dn. 3.05.1983
Tajne
Egz. poj.
Informacja Operacyjna nr 3/83

[...] Zarówno ob. Jaśniok – komendant Hufca ZHP Gliwice, jak również ob. Broniszewski – zastępca komendanta hufca ZHP w Gliwicach nie powinni wyjeżdżać za granicę ze względu na reprezentowane poglądy osobiste. Np. na obozie harcerskim w Targoszowie, gdzie komendantem Zgrupowania był ob. Broniszewski, obozy organizowały msze polowe dla harcerzy pod kierunkiem instruktorów, co jest sprzeczne ze Statutem ZHP. Gdzie ani Broniszewski ani Jaśniok nie wyciągnęli sankcji służbowych w stosunku do winnych komendantów obozów, wręcz odwrotnie, akceptowano takie imprezy. Ponadto nadmieniam, że obydwaj praktykują czynnie obrzędy kościelne [sic!]. Uważam, że w ZHP są lepsi instruktorzy, którzy mogą reprezentować ZHP za granicą.
W pochodzie 1-szo Majowym [sic!] w Gliwicach wzięło udział 9 drużyn, na stan ok. 260, co świadczy o dalszej nieudolności kierowania pracą ideowo-wychowawczą w hufcu Gliwice przez Komendę. Zaznaczam, że stan się ciągle pogarsza. [...]
Marek
Zadania
1/ Proszę o zbieranie informacji dotyczących wyjazdów zorganizowanych grup harcerzy do Częstochowy w dniach 6-8.05.83 oraz organizowania grupowych wyjazdów podczas pobytu papieża w Polsce
2/ Proszę przygotowywać listy uczestników, którzy nie powinni wyjeżdżać (z harcerzy i instruktorów) na wyjazdy (obozy) zagraniczne
3/ Zbierać informacje o obozach organizowanych dla młodzieży przez kler katolicki
Marek

Halny_msza_mn.jpg

















fot. Piotr Turecki


Sokół_Targoszów_msza_mała_2.jpg



















Dokument 4

IPN Ka 0046/2266 t.2,

Oryginał, rękopis

Źródło: TW ps. „Marek”
Przyjął:por. J Nowak
Miejsce: Hotel „Katowice”
Dnia 17.05 1983
Katowice dn. 18.05.83
Tajne
Egz. poj.
Informacja operacyjna nr 6/83

[...]
Na podstawie informacji kadry instruktorskiej hufca informuję, że w dniu 6 lub 7 bm. ob. Jaśniok i Broniszewski brali czynny udział w mundurach instruktorskich w uroczystości w Jasnej Górze (Częstochowa), gdzie Krąg Instruktorski „Wiarus”, działający przy komendzie hufca Gliwice, przekazywał sztandar Paulitom [sic!]. Sztandar ten prawdopodobnie jest przedwojenny i był przechowywany przez jednego z członków tego Kręgu. Po uroczystości przejechano autokarem w sposób zorganizowany do Gliwic i w komendzie hufca zorganizowano przyjęcie. Nadmieniam, że to był okres trwania Alertu Naczelnika ZHP i cały Związek winien swoje działania kierować [ku] treściom przedmiotowym Alertu.
Ob. Januszewska Joanna planuje organizację obozu w Bieszczadach wspólnie z ob. Mieczysławem Koszką, który również je[st] proklerykalny.[sic!:D]
Marek

Zadania
1/ Proszę zbierać informacje dotyczące przyjazdu do Polski Papieża głównie pod kątem przygotowań do zbiorowych powitań organizowanych przez działaczy harcerskich
2/ Proszę przygotować listę obozów harcerskich (z uwzględnieniem kadry, miejsca pobytu) ze szczególnym uwzględnieniem obozów nieakcyjnych.
3/ W dalszym ciągu zbierać informacje dotyczące obozów organizowanych przez kler katolicki dla młodzieży harcerskiej
Marek

Omówienie spotkania
W dniu 17. 05 1983 r odbyłem o godz. 14.00 w pokoju 255 hotelu „Katowice” wywołane przez TW spotkanie. [...] TW przekazał również informację, że w czasie ogłoszonego przez Chorągiew Alertu, Komendant Hufca A. Jaśniok wraz ze swym zastępcą Broniszewskim w dniu 6 lub 7. 05.1983 r. w mundurach harcerskich wraz z kadrą instruktorską hufca w dniu 6 lub 7. 05.83. autokarem udał się na Jasną Górę do Częstochowy, gdzie uczestniczyli w uroczystości poświęcenia sztandaru harcerskiego przez ojców Paulinów.
Przekazał mi również informację o tym, że druchna Janiszewska [sic!] Joanna planuje zorganizować wraz z innym instruktorem ob. Koszką Mieczysławem reprezentującym poglądy klerykalne obóz harcerski w Bieszczadach. Byłby to obóz tzw. nieakcyjny i jako taki musi być zaakceptowany przez Komendanta Chorągwi. Na obozie tym prawdopodobnie druchna Januszewska chce zorganizować spotkanie harcerzy z którymś z biskupów (bliższe dane TW nie mógł podać). [...]
Przedsięwzięcia
1/ Skontaktować się z pracownikiem Wydziału III w KMMO Gliwice celem wspólnego rozpracowania wszystkich informacji dotyczących wszystkich negatywnych zjawisk występujących w hufcu ZHP Gliwice.
2/ Po uzyskaniu informacji potwierdzających przekazać uzyskane (dane) wiadomości Komendantowi Chorągwi Katowice
3/ Po uzyskaniu wiadomości o obozach nieakcyjnych dla harcerzy Chorągwi Katowickiej zabezpieczyć sobie osobowe źródła informacji na terenie, gdzie organizowane będą takie obozy. W czasie spotkania za przekazane informacje wręczyłem TW 2000 zł.
St. Insp. Wydz. III-1. Sekcja III-C – por. J. Nowak



Jasna_Góra_Wiarus_3.jpg





















Jasna_Góra_Wiarus_2.jpg


Zdjęcia [nie z archiwum SB :D] przedstawiają wydarzenie o którym donosił MAREK. Była to pielgrzymka Stryjanek, a przedstawiciele kręgu "Wiarus"
przekazywali na Jasną Górę przechowywany przez jedną z członkiń kręgu sztandar harcerski ze Stryja.








Jasna_Góra_Wiarus_1.jpg



[Dokładniejsze dochodzenie przeprowadzone po latach w sprawie "przyjęcia" w lokalu KH wykazało, że całą odpowiedzialność za upieczenie kilku blach ciasta wzięła na siebie odważnie dhna Łucja Wolna, zatem obarczenie komendy hufca odpowiedzialnością za niefrasobliwe wydatkowanie środków organizacyjnych było przedwczesne ;)]













Dokument 5

Katowice 29.06.83.
Informacja operacyjna 9/83
[...]
Omówienie spotkania
[...]
TW podał mi również nazwiska komendantów obozów, którzy w roku 1981 lub 1982 podczas akcji obozowej bądź zapraszali na obozy kler katolicki, bądź wykazali się nieumiejętnością prowadzenia obozu i brakiem opieki nad uczestnikami. Z TW uzgodniliśmy, że obozy te dzięki jego staraniom będą kontrolowane przez kierownictwo Chorągwi Katowickiej ZHP. Komendantami tychże obozów są:
  1. phm. Kaleciak Zbigniew lat 25 – drużyna im hm. ks. M. Lazara [powinno być Mariana Luzara – J.J-J] – obóz Kamesznica (Węgierska Górka)
  2. hm. Jura Stefan – hufiec z Bobrownik - m-ce Wisła-Nowe
  3. phm. Broniszewski Tomasz – hufiec Gliwice – m-ce Łącza (Bojszów)
  4. phm Januszewska Joanna – Prałkowce – Przemyśl. 22 druż[yna harc[erska] [powinno być: szczep „Sokół” przy SP nr 22] Gliwice
  5. phm. Mutwil Tadeusz – m-ce Jarosławiec
  6. phm. Rolle Helmut – m-ce Targanice – Andrychów (Bielsko-Biała)

[...]

Przedsięwzięcia
1/ Przeprowadzić rozmowy profilaktyczne z komendantami obozów nieakcyjnych pod kątem zneutralizowania ich negatywnej działalności
2/ W porozumieniu z Komendą Chorągwi spowodować częste kontrole tychże obozów harcerskich przez Kierownictwo Chorągwi ZHP Katowice.

St. Insp. Wydz. III-1 Sekcja III-C – por. J. Nowak




Dokument 6

IPN Ka 0046/2266,t.2. Teczka pracy TW „Marek“

Katowice 8.08 1983.
Tajne
Egz. poj[edynczy]
Meldunek operacyjny ze spotkania z TW ps. „Marek”

W dniu 6.08 1983 spotkałem się z TW „Marek” na jego prośbę. [...]
TW „Marek” przekazał mi informację, że z terenu hufca Gliwice zorganizowany został obóz harcerski w Łączy k. Rudzińca. Komendantem tego obozu jest hm. Broniszewski Tomasz, z-ca Komendanta Hufca. Z informacji tej wynika, że harcerze tego obozu w sposób zorganizowany, w strojach organizacyjnych, za wiedzą Komendanta obozu uczęszczają do kościoła [...]
St. Insp. Wydz. III-1 Sekcja III-C – por. J. Nowak




Dokument 7

IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – por. J.Nowak
Miejsce – LK „oficer”
Dnia 8.09. 83.
Katowice 8.09 1983
Tajne – egz. poj.
Informacja operacyjna 14/83


W dniu 4.09.83. ok. godz. 12.00 odbyła się msza św. w Katedrze w intencji harcerek i harcerzy poległych w latach 1939-1945. Mszę celebrował biskup Zimniak, który w Katedrze apelował do zebranych, aby przechodząc pod pomnik harcerzy nie grupować się w zwarte kolumny tylko przechodzić w zupełnym szyku luźnym. Na Rynku przed pomnikiem ok. godz. 14.20 zgromadziło się ok. 500 harcerek, harcerzy i instruktorów, celem udziału w poświęceniu pomnika. Śpiewano pieśni t[akie] jak: Boże coś Polskę, hymn Szarych Szeregów i modlitwę harcerską. W tym czasie montowano nagłośnienie, które przeznaczone było na imprezę na godz. 16.30. odsłonięcie pomnika zgodnie z zatwierdzonym scenariuszem. [...] Przed samą uroczystością kościelną hm. Ćwieląg polecił wyłączyć wzmacniacze. Tak się stało. W momencie, kiedy Biskup przybył na Rynek nagłośnienie już nie funkcjonowało. Ceremonia odbyła się bez nagłośnienia, która trwała 13 min. W ceremonii poświęcenia pomnika uczestniczyli tacy instruktorzy jak: Klub Taternicki HKT na czele z Dariuszem Sokołem – prezesem Klubu, Jacek Żelazny – komendant szczepu przy LO w Katowicach, instruktorzy Kręgu ŚLAM, drużynowy drużyny szczepu „Grunwald” – Hufiec Gliwice, prawdopodobnie dh Böhm (1), harcerze z hufca Cieszyn, Zabrze, Bytom, [harcerze z] Gdańska, szczepy z pasu [sic!] nadmorskiego, które współpracują w ramach HAL z Hufcem Katowice [...] Pod pomnikiem widziałem również instruktorkę w szarym mundurze, lat ok. 55 z Zakopanego, nazwiska nie pamiętam lecz znam ją osobiście. Sądząc po plakietkach na rękawach uczestniczyli jeszcze w poświęceniu pomnika harcerze z hufca Wodzisław, Rybnik, Chorzów, Gliwice. Jednym z głównych organizatorów tej uroczystości kościelnej był Paweł Wieczorek oraz instruktor o nieznanym mi nazwisku z rudą brodą lat ok. 36, średniego wzrostu, prawdopodobnie z hufca Katowice. Współpracował z Pawłem Wieczorkiem.
Według opinii pracowników Komendy [Chorągwi] impreza kościelna nie wzbudziła żadnych sensacji – zdania padały jedynie, że mają odwagę co niektórzy dalej łamać Statut. Natomiast pogardliwie wypowiadano się o harcerskości instruktorów, którzy brali udział w poświęceniu pomnika. Marek
Zadania
1/ W dalszym ciągu proszę ustalać inicjatorów uroczystości poświęcenia „Pomnika Harcerzy poległych w latach 1939-45
2/ Ustalać instruktorów harcerskich z koła instruktorskiego ŚLAM, mających powiązanie z klerem katolickim
3/ Zbierać informacje dotyczące poszukiwanego Jedynak Tadeusz




Dokument 8

Sprawa operacyjnego rozpracowania krypt. „Znicz” [nr rej. KA 054602]
Meldunek operacyjny
Słowny opis zagrożenia (faktu)
W wyniku przeprowadzonych czynności operacyjno-śledczych ustalono, że ob. Młotkowski Dariusz [...] dotychczas pełniący funkcję komendanta szczepu ZHP „Halny”, działający przy Szkole Podstawowej nr 19 w Gliwicach w dniu 11.11.1983 r. zainspirował podległych mu harcerzy do palenia świec i rysowania kredą przed kościołem św. Krzyża w Gliwicach znaku „Polski Walczącej”. Czynu takiego dopuściły się dwie harcerki z wym. Szczepu, nieletnie:
  • Iwanów Jolanta [...]
  • Paściak Aleksandra [...]
które w dniu 11.11.br. zostały zatrzymane przez funkcjonariuszy MO z RUSW w Gliwicach po wykonaniu wym. napisów.
W dniu 12.11.1983 r. ob. Młotkowski Dariusz został zatrzymany do wyjaśnienia sprawy. W trakcie przeprowadzonego przeszukania u figuranta ujawniono literaturę, broszury, ulotki świadczące o działalności komendanta szczepu „Halny” w „Niezależnym Ruchu Harcerskim”[[#sdfootnote1sym|1]]. W dniu 15.11.83 r. zebrane materiały w sprawie palenia świec i rysowania kredą znaku „Polski Walczącej”, mające miejsce dn. 11.11. br. w Gliwicach, przez harcerzy szczepu „Halny”, przedłożono do oceny prawnej i decyzji Szefowi Prokuratury Rejonowej w Gliwicach. Z zebranego materiału dowodowego wynikało, że ob. Młotkowski Dariusz przydzielił takowe zadania drużynowym swego szczepu, jak wyjaśnił, „dla upamiętnienia rocznicy odzyskania niepodległości Polski przy pomocy patriotycznych symboli”. Prokurator rejonowy po zapoznaniu się z materiałami sprawy nie dopatrzył się znamion czynu przestępnego, które stanowiłyby podstawę prawną do wszczęcia postępowania i przedstawienia zarzutu figurantowi. Prokurator orzekł, że „zainspirowane przez Dariusza Młotkowskiego przedsięwzięcie nie nosi cech akcji protestacyjnej, ani prawem zabronionej manifestacji negatywnych zachowań”.
Celem prowadzonej sprawy operacyjnego rozpracowania krypt. „ZNICZ” będzie:
  • wyjaśnienie motywów i pobudek dotychczasowej działalności figuranta
  • rozpoznanie utrzymywanych kontaktów i powiązań z Niezależnym Ruchem Harcerskim
  • kontrola aktualnej postawy i zachowania się figuranta w środowisku harcerskim Gliwic
  • podjęcie działań uniemożliwiających figurantowi podejmowanie negatywnych inicjatyw politycznych
  • uzyskanie materiałów obciążających celem przygotowania postępowania procesowego, bądź materiałów kompromitujących przydatnych do neutralizacji w środowisku

Wykonano w 5 egz.
  • Wydz. I Dep. III MSW W-wa
  • Wydz. „C” WUSW K-ce
  • Sekcja I Wydz. III-1 WUSW K-ce
  • Spr. Krypt „ZNICZ”
  • A/a
Z-ca Szefa Rej[onowego] Urzędu Spraw Wewn[ętrznych] ds. Sł[użby] Bezpiecz[eństwa] Gliwice – mjr mgr K. Goraj



Dokument 9

IPN Ka 048/1667 Sprawa Operacyjnego Sprawdzenia krypt. „Płyta”
Katowice 12.12.[19]83 r.
Tajne
Egz. poj.
Notatka służbowa z informacji przekazanej przez KS[[#sdfootnote2sym|2]] (2) „JW.” (Chorąg[iew] ZHP)

Z informacji przekazanej mi przez KS „JW.” wynika, że na terenie Katowic nie są spodziewane poważniejsze wystąpienia lub manifestacje harcerzy. W dniach 13-17.12.1983 r. zostaną poczynione wszelkie kroki zmierzające do zabezpieczenia urządzeń powielających oraz zabezpieczenia fizycznego obiektu.
Omówione zostały z KS środki łączności na wypadek PZ[[#sdfootnote3sym|3]].(3)
KS „JW.” poinformował mnie, że trwa postępowanie dyscyplinarne w stosunku do czterech instruktorów, m.in. P.Wieczorka. Postępowanie to zmierzać będzie do wykluczenia P. Wieczorka z harcerstwa. Z informacji KS wynika również, że tak P. Wieczorek, jak i pozostali zawieszeni w czynnościach instruktorzy harcerscy nie mają poparcia ze strony innych instruktorów harcerskich Komend Hufca i Chorągwi.[[#sdfootnote4sym|4]](4) KS rozmawiał w sprawie Pawła Wieczorka z jego przełożonym w Młodzieżowej Agencji Wydawniczej. W czasie tejże rozmowy doszedł do porozumienia z głównym redaktorem MAW, że jeżeli P. Wieczorek wykluczony zostanie z harcerstwa, to nie będzie żadnych podstaw do dalszego jego zatrudniania w agencji MAW-u. Z posiadanych informacji KS-go wynika, że Paweł Wieczorek usiłuje rozpowszechniać książki Aleksandra Kamińskiego (wydawnictwa debitowe) m.in. – „Andrzej Małkowski”.
KS poinformował mnie również, że na terenie Gliwic trwa obecnie wizytacja frontalna hufca gliwickiego, a głównie szczepu prowadzonego przez Joannę Januszewską w Szkole Podstawowej nr 22. Wizytację tę prowadzi z ramienia Komendy chorągwi z-ca Komendanta E. Milka. Do chwili obecnej wykryto „fakty naruszenia Statutu ZHP”. Ostateczne podsumowanie wizytacji odbędzie się 20.12.1983 r. z udziałem I sekretarza KM PZPR tow. Barczyka. Przewidziana jest zmiana kierownictwa hufca ZHP w Gliwicach. Jak dotychczas tak na terenie Katowic, jak i Gliwic (gdzie zawieszono w działalności instruktora ZHP Dariusza Młotkowskiego) nie ma żadnych działań zmierzających do obrony zawieszonych instruktorów.
KS przekazał również informację, że najbardziej zagrożonymi hufcami pod względem reaktywowania KIHAM są hufce: katowicki, gliwicki i chorzowski. W hufcu ZHP w Wodzisławiu prowadzona jest obecnie szeroko rozwinięta kampania prowadzona przez kler katolicki na rzecz „wypisywania się harcerzy z czerwonego harcerstwa”. W terminie do 20.12.1983 r. przewiduje się posiedzenie Komisji Rewizyjnej Hufca ZHP Katowice i stawiany jest wniosek o wykluczenie zawieszonych instruktorów ZHP. W związku z tym, zdaniem KS „JW.”, wskazanym byłoby, aby zarzuty skierowane pod adresem w/w instruktorów poparte były oficjalnym pismem WUSW, dotyczącym prowadzenia śledztwa przeciw P. Wieczorkowi.

St. Insp. Wydz. III-1, kpt. J. Nowak





Dokument 10

IPN Ka 0046/2266,t.2. Teczka pracy TW „Marek“

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK
Dnia 13.12.1983.
Katowice 14.12. 1983
Tajne – egz. poj.
Informacja operacyjna 19/83

[...] Komenda Chorągwi w związku z wypadkami, jakie miały miejsce w Gliwicach rozpoczęła w dniu 6.12 83 frontalną wizytację hufca Gliwice. W wizytacji uczestniczy 5 wydziałów Kom[endy] Chorągwi. Do dnia dzisiejszego zwizytowano 14 szkół. Komisja wizytacyjna stwierdziła b. zły stan hufca jeżeli chodzi o pracę szczepów i drużyn. Stwierdzono, że do dnia 10 bm nadal pod krzyżem harcerskim w harcówce wisi obraz Matki Boskiej w szczepie „Halny” – Szkoła Podstawowa nr 19 w Gliwicach [...]. Marek

Zadania
1/ O wszelkich próbach udziału umundurowanych harcerzy w mszach, manifestacjach lub składaniu kwiatów pod krzyżem KWK „Wójek”[sic!] proszę powiadamiać mnie w trybie alarmowym
2/ Proszę o scharakteryzowanie osób pracujących etatowo w Komendzie Chorągwi ZHP w Katowicach
3/ Proszę o zbieranie informacji o nastrojach instruktorów harcerskich w związku z postępowaniem dyscyplinarnym przeciw 8 instruktorom ZHP

Kopalnia_wujek_83.jpg


















Harcerze szczepu "Halny pod krzyżem przy kopalni "Wujek" - 1983 rok




Dokument 11


IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK
Dnia 17.01.1984.
Katowice 18.01.1984
Tajne – egz. poj.
Informacja operacyjna 1/84

[...]
Komisja Instruktorska przy KH Gliwice rozpatrzyła sprawę instruktora ZHP, szczepowego przy SP – 4 w Gliwicach, któremu udowodniono zarzut: w harcówce szczepu zauważono rotę przyrzeczenia harcerskiego zredagowanego przez KIHAM, która jest niezgodna ze Statutem ZHP. W wyniku orzeczenia Komisji Jarosław Cichoń został zawieszony w pełnieniu wszelkich funkcji w ZHP na okres 3 lat.
[...]

Omówienie spotkania
Spotkanie odbyło się zgodnie z wcześniej ustalonym terminem. Na spotkanie TW „Marek” przybył punktualnie i przekazał informację o sytuacji w Chorągwi Katowickiej i Hufcu Gliwickim. Po przeprowadzonej kontroli ekipowej w Gliwicach, z funkcji Komendanta Hufca musiał zrezygnować A. Jaśniok, a na jego miejsce ma być wyznaczony dotychczasowy kierownik ds. organizacji Komendy Chorągwi – Stanisław Połoszczański.
TW „Marek” przekazał również informację dotyczącą zawieszenia w pełnieniu wszelkich funkcji w ZHP szczepowego ze Szkoły Podstawowej nr 4 w Gliwicach Jarosława Cichonia za próbę reaktywacji drużyn KIHAM w swoim szczepie. Sprawa J. Cichonia będzie rozpatrywana przez komisję dyscyplinarną hufca ZHP Gliwice w lutym 1984 r.
TW podał również przypuszczalny skład kierownictwa hufca Gliwice. Z informacji jego wynika, że ilość pracowników etatowych hufca zwiększy się z 2 do 7 osób, a wymiana całej kadry hufca zapewnić może w przyszłości prawidłową pracę tego hufca.
Następnie przeprowadziłem szkolenie TW. Przekazałem mu aktualne informacje o sytuacji polityczno-społecznej oraz o sytuacji w Chorągwi ZHP Katowice ze szczególnym uwzględnieniem działalności kleru wśród młodzieży harcerskiej. [...]
Przedsięwzięcia
1/ Skontaktować się z MUSW w Gliwicach i na bieżąco zbierać informacje o J. Cichoniu w sprawie toczącej się przeciw niemu sprawy dyscyplinarnej

St. Insp. Wydz. III-1 Sekcja III-C, kpt. J. Nowak






Dokument 12

IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – hufiec ZHP Gliwice
Dnia 21.05.84.
Katowice 21.05.1984
Tajne – egz. poj.
Informacja 7/84

[...] W pochodzie 1-szo Majowym brało udział około 670 zuchów i harcerzy. Ocena Komitetu Miejskiego PZPR udziału harcerzy w pochodzie jest b. dobra [...] Marek


Zadania
1/ Przekazać informacje o aktualnej sytuacji występującej w hufcu ZHP Gliwice
2/ Ustalić, kto był inspiratorem pracy drużyny harcerskiej „Słowianie” w dniu 6.05.84 r. przy budowie kościoła na Sikorniku
3/ Proszę o zabezpieczenie w sposób organizacyjny, aby w dniach 26-27.05.84 jak najmniejsza ilość harcerzy udała się na pielgrzymkę do Częstochowy

Omówienie spotkania.
Spotkanie odbyło się wyjątkowo (przy zachowaniu konspiracji) w pomieszczeniu hufca ZHP w Gliwicach. Podczas spotkania TW przekazał informacje dotyczące przydzielonych mu na poprzednim spotkaniu zadań. Ponadto przekazał, że w dniu 6.05 1984 r grupa 16 harcerzy z drużyny „Słowianie” uczestniczyła w strojach organizacyjnych przy budowie kościoła w Gliwicach – Sikorniku [...]
St. Insp. Wydz. III-1 Sekcja III-C, kpt. J. Nowak







Dokument 13


IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Oficer”
Dnia 7.06.84.
Katowice 7.06.1984
Tajne – egz. poj.
Informacja 8/84

[...]

W dniu 6.05 84. Jacek Szyndler, drużynowy drużyny „Słowian” (który nie został zatwierdzony przez Komendę Hufca[[#sdfootnote5sym|5]](5) ponownie) zorganizował grupę 16 harcerzy, którzy wspólnie, w umundurowaniu pracowali przy budowie kościoła na Sikorniku
Joanna Januszewska została mianowana po weryfikacji na funkcję zastępcy szczepowego szczepu „Sokół”. Jej szczep nie bierze żadnego udziału w imprezach organizowanych przez komendę hufca, jak również nie uczestniczyli w pochodzie 1-szo Majowym. Mieczysław Koszka został mianowany na funkcję szczepowego szczepu „Grunwald” przy SP-8. Jakość tego szczepu jest mierna. Poprzez organizację obozu wg zapewnień Koszki sytuacja ma się poprawić. Obóz samodzielny organizuje w Sudetach w m-cu lipcu 84[[#sdfootnote6sym|6]](6). Marek

Omówienie spotkania
Spotkanie odbyło się zgodnie z wcześniejszym, ustalonym telefonicznie terminem. Podczas spotkania TW przekazał zgodnie z zadaniami informację o kampanii przedwyborczej i sprostował informację o nielicznym udziale harcerzy hufca ZHP Gliwice w uroczystościach 1-szo Majowych [...] Ponadto poleciłem TW, aby zabezpieczył fizycznie obóz organizowany przez phm. Joannę Janiszewską i dokumentował kontakty w/w z klerem katolickim w ramach wykonywanych czynności służbowych.[...]
Przedsięwzięcia:
1/ Przekazać pracownikowi RUSW z Gliwic informację o Joannie Janiszewskiej
2/ Informację dotyczącą akcji „Lato-84” włączyć do teczki „Lato-84”
3/ Koordynować działania pracownika RUSW z Gliwic w związku z informacją dotyczącą budowy kościoła na Sikorniku przez harcerzy zorganizowanej drużyny (dzikiej) przez Jacka Szyndlera z Gliwic
St. Insp. Wydz. III-1 Sekcja III-C, kpt. J. Nowak








Dokument 14

IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Oficer”
Dnia 6.08.84.
Katowice 6.08. 1984
Tajne – egz. poj.
Informacja 9/84

[...] Obecnie trwa drugi turnus obozów harcerskich: obozy są zlokalizowane w Łączy i Zefirku oraz obóz samodzielny szczepu „Grunwald” w Nowej Morawie k. Stronia Śląskiego. Do dnia dzisiejszego nie odnotowano większych problemów w HAL-84. Z mniejszych problemów można podać: Na obozie szczepu „Huragan”, komenda obozu nie realizowała zadań zgodnych z metodyką ZHP. Maszt postawiono w formie krzyża[[#sdfootnote7sym|7]](7). Realizowano regulamin stopni niezgodny z obowiązującym w ZHP, podobnie było w Nowej Morawie na obozie szczepu „Grunwald”. Natomiast pod względem organizacyjnym obóz ten uzyskał wysoką ocenę Komendy Chorągwi w Katowicach.
Joanna Januszewska w bieżącym roku nie organizowała obozu[[#sdfootnote8sym|8]] (8). Marek

Omówienie spotkania
[...]
Ponadto TW przekazał informacje dotyczące akcji „Lato-84”. Poinformował o samodzielnym obozie harcerskim zorganizowanym przez ob. Koszka ze szk[oły] podst[awowej] nr 8 w dniach 15.07-21.07.84 w Stroniu Śl. Akcentów religijnych na w/w obozie nie było. Poinformował również o obozie szczepu „Huragan”, gdzie komendantem była ob. Kuszłejko Romana ze szk. Podst nr 4 w Gliwicach, gdzie poprzednio komendantem szczepu był Cichoń Jarosław. Na obozie tym wystawiono maszt obozowy w kształcie krzyża lecz po interwencji na obozie komendanta hufca ZHP Gliwice poprzeczkę ściągnięto z masztu. Realizowano również sprawności harcerskie niezgodne z obowiązującymi (wzorując się na wzór skautowski [sic!]). Podobnie było w Nowej Morawie na obozie szczepu „Grunwald”. [...]
St. Insp. Wydz. III-1 Sekcja III_C kpt. J. Nowak





Dokument 15

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Oficer”
Dnia 11.09.84.
Katowice 11.09.84
Tajne – egz. poj.
Informacja 11/84

[...]
Za przekroczenia statutowe Komenda Hufca na wniosek Komendy Zgrupowania w Zefirku wystąpiła z wnioskiem do Komisji Instruktorskiej hufca o wszczęcie postępowania wyjaśniającego p-ko
  1. Romanie Kuszłeyko, która pełniła funkcję komendanta obozu
  2. Tomaszowi Sosińskiemu – komendantowi szczepu „Promieniści
  3. Bronisławowi Zasadzie – byłemu drużynowemu drużyny harcerskiej w SP-23 G-ce
  4. Jarosławowi Leśnikowi – kom. obozu w Zefirku

Ponadto Komenda przyjęła do realizacji 3-letni program umocnienia drużyn. [...]
Marek
Zadania
  1. W dalszym ciągu zbierać informacje dotyczące [...] celem ustalenia jej kontaktów z byłymi aktywistami KPN i „Solidarności”
  2. Ustalić osoby ze środowiska harcerskiego (instruktorów i harcerzy) działających aktywnie w kręgach tzw. Duszpasterstwa harcerskiego na terenie Gliwic

Omówienie spotkania
Podczas spotkania TW „Marek” przekazał mi informację dotyczącą konferencji sprawozdawczo-wyborczej na terenie hufca ZHP Gliwice. Ponadto przekazał informację o przekazaniu do Komisji Instruktorskiej Hufca ZHP Gliwice wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego przeciw Romanie Kuszłejko – komendantce obozu „Zefirek”. Na obozie tym w sierpniu br., gdzie uczestnikami byli harcerze ze szczepu „Huragan” ze Szkoły Podstawowej nr 4 w Gliwicach, wystawiono maszt obozowy w kształcie krzyża. Po interwencji kontrolującego, maszt (poprzeczkę) ściągnięto. Ponadto z takimi samymi wnioskami wystąpiono przeciwko Tomaszowi Sosińskiemu, Bronisławowi Zasadzie i Jarosławowi Zasadzie [powinno być: Leśnikowi], za postępowanie niezgodne ze statutem ZHP (klerykalizację młodzieży harcerskiej). Sprawy w/w rozpatrywane będą w październiku lub listopadzie br. [...]
Przedsięwzięcia:
  1. Zebrać informacje (dotyczące) o kandydujących do władz Hufca ZHP Gliwice
  2. Zbierać informacje dotyczące orzeczenia Komisji Instruktorskiej w stosunku do w/w instruktorów ZHP z terenu Gliwic.


Dokument 16
Sprawa Operacyjnego Sprawdzenia krypt. „Historyk”“
Gliwice 85.05...
Tajne specjalnego znaczenia
Egz. Nr 1
Plan przedsięwzięć operac[yjnych] do sprawy operacyjnego sprawdzenia krypt. „Historyk” nr rej. 51869
I. Analiza sytuacji operacyjnej
Z informacji przekazanej przez KO „MJ” nr rej. [...] wynika, że;
Januszewska Joanna [.....] w okresie studiów na Wydziale Nauk Społecznych UŚl była początkowo członkiem SZSP a następnie NZS. We wrześniu 1981 wstąpiła do „S”. Była w tym okresie aktywnym uczestnikiem i animatorem Ruchu Niezależnego Harcerstwa oraz Ruchu „Małkowskiego”. W 1983 r. organizując obóz harcerski dla Szczepu „Sokół” ze SP nr 22 zapraszała na ten obóz księży katolickich. Ponadto wykazywała skłonność do przesadnego [sic!] uczestnictwa w imprezach o charakterze religijnym. Jest negatywnie ustosunkowana do obecnej rzeczywistości
II. Cel prowadzenia sprawy operacyjnego sprawdzenia kryptonim „Historyk”
  1. Wyjaśnienie motywów i pobudek dotychczasowej działalności figuranta
  2. Rozpoznanie utrzymywanych kontaktów i powiązań z Niezależnym Ruchem Harcerskim
  3. Kontrola aktualnej postawy i zachowania się figuranta w środowisku harcerskim Gliwic oraz na terenie SP nr 22
  4. Podjęcie działań uniemożliwiających figurantowi podejmowanie negatywnych inicjatyw politycznych w miejscu pracy oraz na terenie działania Hufca ZHP Gliwice
  5. Uzyskiwanie materiałów kompromitujących lub obciążających przydatnych do neutralizacji figuranta w środowisku lub do ewentualnego wykorzystania procesowego

III. Przedsięwzięcia operacyjne
  1. Opracować zadania dla TW ps. „Środa”, ps. „Szymon” zmierzające do rozpoznania aktualnej postawy politycznej i prezentowanych poglądów w m-cu pracy


  • ustalenie ewentualnych powiązań z przeciwnikiem politycznym
  • utrzymywanych kontaktów i ich charakteru
  • sytuacji materialnej, posiadanej opinii
  • stopnia oddziaływania na środowisko harcerskie

  1. Poprzez TW ps. „Szymon” na terenie Hufca ZHP Gliwice rozpoznać sytuację figurantki odnośnie wyników pracy z harcerzami i prezentowanych poglądów politycznych oraz stopnia oddziaływania na środowisko harcerskie. Wykona st. Szer K. Szymański w terminie do 85.05.30
  2. Złożyć wniosek o pracę Wydziału WUSW dot. figurantki celem ustalenia jej kontaktów, ich charakteru, planowanych wyjazdów i prezentowanych poglądów społeczno-politycznych. Wykona st. Szer K. Szymański – realizacja natychmiastowa
  3. W celu ustalenia kontaktów figurantki i jej najbliższej rodziny zebrać bliższe dane o nich z miejsca zamieszkania i pracy z uwzględnieniem

  • postawy moralno-politycznej
  • stosunku do obecnej rzeczywistości
  • kontaktów z KK
  • kontaktów z klerem katolickim. Wykona st. Szer. K. Szymański – termin realizacji do dn 85.05.30


Dokument 17
IPN Ka 048/827 SOR „Historyk”
Gliwice 85.05.13
Tajne spec. Znaczenia
Egz. nr 1
Wyciąg z informacji TW ps. „Szymon z dn. 85.05.10

Grupa harcerzy związana z OAZĄ, tj. Leśnik, Tarnowska, Izdebska oraz Kluz są wyraźnie przywódcami, inicjatorami i organizatorami imprez o zabarwieniu kościelnym. Wszystkie osoby często spotykają się prywatnie w domu Izdebskiej. [...]
Za zgodność z oryginałem
Insp. Wydz.III SB RUSW Gliwice
St.szer. K. Szymański





Dokument 18

IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Oficer”
Dnia 85.05.20.
Katowice 85.05.20.
Tajne spec. znacz.– egz. poj.

Informacja 3/85

W Gliwicach z miesiąca na miesiąc wzrasta problem ingerencji Kościoła w sprawy organizacji ZHP, proponuje się tworzenie bliżej nieokreślonych struktur. Analizując [sic!] kadrę młodzieżową ze szkół średnich jednoznacznie wynika, że kuźnią zachęcania młodzieży do uczestniczenia w przejaskrawionym życiu religijnym jest Liceum Ogólnokształcące V przy ul. Górnych Wałów. Z tego liceum bowiem rekrutuje się 60% kadry młodzieżowej. Jedną ze zwolenniczek i przenosicielek [sic!] form pracy „oazowej” jest ucz[ennica] V LO Ewa Tarnowska, zam. Gliwice [...]. Ojciec w/w jest nauczycielem akademickim na Politechnice Śląskiej [...] Sporo wyjazdowych „Oaz” wyjeżdża właśnie z tego liceum. Marek
[...]
Omówienie spotkania
W czasie spotkania TW przekazał informację, z której wynika wzrost aktywności kleru katolickiego w organizowaniu wszelkich form wypoczynku dla młodzieży Gliwic i innych miast. TW zwrócił uwagę na to, że jak nigdy dotychczas wyczuwa się nacisk na przyciągnięcie maksymalnej ilości młodzieży na rekolekcje. TW przekazał,że podczas tych zajęć podaje się szereg ofert na udział w OAZ-ach na bardzo atrakcyjnych warunkach (ceny do 2000 zł za 2 tygodnie). Następne spotkanie wyznaczyłem na 85.05.28
Przedsięwzięcia
  1. Poinformować RUSW Gliwice i Sekcję III-B o ożywieniu ruchu OAZ-owego i poparciu tej działalności przez nauczyciela akadem[ickiego] Tarnowskiego Wojciecha
  2. Sporządzić informację do Departamentu II MSW o wzmożonej aktywności kleru katolickiego na rzecz rozwoju ruchu OAZ-owego

St. Insp. Wydz. III-1 Sekcja III_C kpt. Nowak Jerzy



Dokument 19
IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Katowice 85.07.09
Tajne spec. znaczenia
Egz. poj.
Notatka służbowa z informacji przekazanej przez TW „Marek”

W dniu dzisiejszym spotkałem się z TW „Marek” w prywatnym samochodzie TW na peryferiach miasta Katowic.
Podczas spotkania wywołanego w trybie pilnym przeze mnie TW przekazał informację dotyczącą Młotkowskiego Dariusza (figuranta sprawy „ZNICZ”, prowadzonej przez RUSW Gliwice). Z informacji tej wynika, że D. Młotkowski decyzją Komisji Instruktorskiej Hufca ZHP w Gliwicach został ponownie przyjęty w charakterze instruktora harcerskiego do Hufca ZHP bez przydziału drużyny, w kwietniu bieżącego roku. D. Młotkowski wyjeżdża z młodzieżą harcerską na II turnus obozu do Nowej Orawy [powinno być: Morawy] w Kotlinie Kłodzkiej w dniach 85.07.23 do 85.08.13. Obecnie D. Młotkowski utrzymuje kontakty z:
Ob. Cichoń Jarosław – szczepowy 4 DH z Gliwic – student Politechniki Śląskiej oraz z
Bartosik Zbigniew, pracownikiem jednego z zakładów na terenie Gliwic.
Innych kontaktów D. Młotkowskiego TW nie zna. Ponadto TW przekazał informację, z której wynika, że kilkakrotnie już obóz hufca ZHP był „nachodzony” [może „podchodzony”? – J.J-J.] przez byłych (harcerzy) instruktorów harcerskich działających pod szyldem straży ochrony przyrody, którzy umundurowani są w „moro”. Wśród nich TW rozpoznał ob. Klusa [ powinno być: Mirosława Kluza], byłego aktywnego działacza duszpasterstwa harcerskiego z Gliwic, współdziałającego z Joanną Januszewską. Następne spotkanie z TW wyznaczyłem na dzień 85.07.26
Wnioski
  1. Informację dotyczącą D. Młotkowskiego przekazać do RUSW w Gliwicach
  2. Wyjaśnić osobiście sprawę kontrolerów „straży ochrony przyrody” podczas pobytu na obozie w Łączy

St. Insp. Wydz. III-1 kpt. J. Nowak



Pirat_2.jpg



A oto i osobnik w "moro" budzący niepokój TW "Marka", który postanowił się schronić pod opiekuńcze skrzydła kapitana SB, gotowego osobiście bronić lojalnych współpracowników nawet przed Strażą Ochrony Przyrody

[Też nie z archiwum SB ;) może strażnicy przyrody byli lepsi w podchodach?]



Pirat_1.jpg
W Łączy spędzała sporo czasu grupa harcerzy i instruktorów , którzy ukończyli kurs Strażników Ochrony Przyrody zorganizowany z inicjatywy Jacka Załuskiego. Jednym z uczestników kursu i późniejszych działań w ramach SOP był "Pirat", którego TW Marek rozpoznał. Wbrew donosowi, uczestnicy tej grupy nie zajmowali się wyłącznie podchodzeniem obozów, ale nawiązując kontakty i przyjaźnie z uczestnikami kursów drużynowych, wnosili zarówno wiedzę o przyrodzie i zachowaniu w lesie, jak i przekazywali pewne harcerskie ideały.












Dokument 20

IPN Ka 0/48/448
Sprawa Operacyjnego Rozpracowania krypt. „Hydra”

Gliwice, 1985.07.17
Gl-01779/85

Towarzysz I Sekretarz KM PZPR
w Gliwicach

Operacyjne rozpoznanie prowadzone w Hufcu ZHP w Gliwicach pozwala stwierdzić, że w dalszym ciągu występuje tam szereg nieprawidłowości i rażących uchybień w pracy organizacyjno-wychowawczej. Wyraża się to poprzez następujące zjawiska i tendencje:
  • tolerowany jest przez Komendę Hufca ZHP Gliwice bałagan organizacyjny i programowy, jak również fakty uczestniczenia instruktorów wraz z drużynami w uroczystościach religijnych o negatywnym wydźwięku politycznym (np. pełnienie warty w strojach organizacyjnych pod krzyżem w kościele św. Krzyża w Gliwicach w okresie tzw. Mszy „Za Ojczyznę”) – w dniu 11.11.1984 r. przez harcerki: Ewę Wolentarską i Marię Izdebską;
  • nie reaguje się na realizowanie przez drużyny programów tzw. Kręgów Instruktorskich im. Andrzeja Małkowskiego, a nawet nieoficjalnie toleruje się taką działalność w trakcie obozów i zgrupowań organizowanych przez Komendę Hufca;
  • brak jest kontroli zadań programowych, wynikających z uchwał instancji wyższych ZHP, na podstawowym szczeblu organizacyjnym Hufca;
  • Komenda Hufca nie reaguje na sygnały informujące o organizowaniu i prowadzeniu imprez niezgodnych programowo ze Statutem ZHP, realizowanych przez instruktorów według programu tzw. Niezależnego Ruchu Harcerskiego (np. instr. Jarosław Cichoń, [Jacek] Szyndler, J[oanna] Januszewska);
  • brak reakcji Komendy Hufca na demonstracyjne nieuczestniczenie niektórych drużyn w imprezach związanych z oficjalnymi rocznicami i uroczystościami państwowymi, z jednoczesnym tolerowaniem jawnego uczestnictwa drużyn harcerskich w działalności tzw. Duszpasterstwa Harcerskiego (np. drużyny ze Szczepu „Sokół”);
  • niekonsekwentna i niespójna działalność organizacyjna, wyrażająca się m.in. tym, że toleruje się działalność organizacyjną osób karanych dyscyplinarnie bądź usuniętych dyscyplinarnie z szeregów ZHP, np. ponownie przyjęto do ZHP ob. Dariusza Młotkowskiego, usuniętego w przeszłości z ZHP za działalność niezgodną ze Statutem ZHP oraz działaniem na szkodę dzieci i młodzieży. Przywrócono mu stopnie harcerskie oraz powierzono rolę organizatora nowego szczepu, jak również komendanta podobozu w trakcie akcji „Lato 85”. Po przywróceniu w/wym. uprawnień harcerskich, zorganizował on na własną rękę spływ kajakowy rzeką Rabą dla aktywistów ZHP zaangażowanych w tzw. Niezależnym Ruchu Harcerskim, bez zapewnienia podstawowych wymogów bezpieczeństwa przy tego rodzaju imprezach;

Ponadto od dłuższego czasu daje się zauważyć wzrost oddziaływania na szeregi harcerskie grupy instruktorów ZHP czynnie zaangażowanych w propagowanie systematycznie weryfikowanych programów tzw. Niezależnego Ruchu Harcerskiego.
Do osób szczególnie aktywnych, prowadzących takie działania należą: Joanna Januszewska, Dariusz Młotkowski, Jarosław Leśnik, Dariusz Szewczyk, Jacek Sokołowski, Maria Izdebska, Mirosław Kluz, Ewa Wolentarska, Ewa Tarnowska.
Brak kontroli stopnia realizacji programowej na szczeblu podstawowym oraz cicha aprobata działalności w/wym. osób przez Komendę Hufca, doprowadziła do zaangażowania się części członków tej organizacji do działalności antypaństwowej, czego dobitnym przykładem może być fakt kolportażu w dniu 1985.07.05 ulotek nawołujących do strajku przez harcerza Hufca ZHP Gliwice – Tomasza Młota. Równocześnie zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż przypadki kolportażu oraz wykonywania wrogich napisów, jakie miały miejsce w przeszłości na terenie działania Hufca Gliwickiego, były dziełem członków drużyn realizujących program tzw. NRH.
W tej sytuacji niezbędnym wydaje się wyciągnięcie wniosków organizacyjnych i personalnych, zmierzających do przywrócenia właściwego stylu i kierunku pracy wychowawczo-ideowej w Hufcu ZHP Gliwice.
Zastępca Szefa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych ds. Służby Bezpieczeństwa
w Gliwicach – ppłk. K. Goraj


Dokument 21

IPN Ka 0/48/448
Sprawa Operacyjnego Rozpracowania krypt. „Hydra”

Gliwice 1985.07.29
Tajne spec. znaczenia
Egz.nr 1
Plan przedsięwzięć operacyjnych do SOR krypt. „Hydra” nr rej. 59 232

I. Analiza sytuacji operacyjnej
W dniu 1985.07.05 podczas kolportażu ulotek pt. „Riposta”, wzywających do strajku, zatrzymany został przez funkcjonariuszy MO Młot Tomasz [...]
W trakcie przeszukania dokonanego w miejscu zamieszkania w/wym. ujawniono kilkanaście egz. nielegalnych ulotek takich jak,: „Regionalny Informator „S” Regionu Śl.-Dąbrowskiego (nr 2/74, 3/75 i 7/79), „Wolni i solidarni” – „Solidarność Walcząca” Katowice nr 14, Odezwa 1 Majowa TKK z dnia 1 maja 1985, „Jak wygląda naprawdę odnowa w ZHP od VII Zjazdu ZHP (tj. od marca 1981 do marca 1985).
W/wym. jest członkiem ZHP, w przeszłości aktywnie zaangażowany w działalność rozwiązanego w 1982 r. Szczepu „Halny” z Hufca ZHP w Gliwicach.
Rozwiązanie szczepu spowodowane było wykorzystywaniem jego członków do działalności konspiracyjnej, skierowanej przeciwko zasadom ustrojowym PRL przez ówczesnego szczepowego ob. Dariusza Młotkowskiego – figuranta SOR krypt. „Znicz”.
Z dotychczasowego rozpoznania operacyjnego wynika, że T. Młot kolportażu dokonał w ramach zadań harcerskich, jakie otrzymywali harcerze skupieni wokół osoby D. Młotkowskiego.
W związku z tym zachodzi uzasadnione podejrzenie, że postępowanie figuranta było wynikiem działalności nieformalnej grupy składającej się z b. działaczy i aktywistów rozwiązanego szczepu „Halny”, pozostających pod wpływem kadry instruktorskiej, realizującej programy tzw. Niezależnego Ruchu Harcerskiego
II. Cel prowadzenia sprawy
  • ustalenie, rozpoznanie oraz neutralizacja ewentualnej grupy nieformalnej, z jaką związany jest figurant;
  • ustalenie motywów i pobudek działania figuranta;
  • neutralizacja osoby figuranta oraz jego wpływu na środowisko;
  • ustalenie i rozpoznanie powiązań figuranta z osobami zaangażowanymi w nielegalną działalność konspiracyjną na terenie Gliwic, ewentualnie kraju oraz ich przecięcie.
III. Przedsięwzięcia operacyjne
  1. Celem ustalenia aktualnego stanu osób działających w Hufcu ZHP w Gliwicach, a w przeszłości należących do b. Szczepu „Halny”, ze szczególnym uwzględnieniem drużyny, do której należał T. Młot, przeprowadzić rozmowy operacyjne z działaczami i członkami w/w Hufca.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn. 1985.07.20
2. Z osobami z najbliższego otoczenia figuranta, z którymi związany jest on organizacyjnie w ramach ZHP przeprowadzić rozmowy operacyjne, celem wytypowania osób tworzących nieformalną grupę prowadzącą działania konspiracyjne
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn. 1985.09.30
  1. Przy współdziałaniu z Wydz. „T” WUSW K-ce oraz pionem V-2 RUSW Gliwice ustalić ewentualne powiązania figuranta z osobami zaangażowanymi w działalność konspiracyjną tzw. Gliwickiej Delegatury NSZZ „S”.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn. 1985. 10.15
  1. Ustalić i rozpoznać aktualną pozycję D. Młotkowskiego w strukturze Hufca ZHP w Gliwicach oraz krag osób, z którymi ma kontakty organizacyjne i towarzyskie.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn 1985.09.30
  1. Celem kontroli kontaktów figuranta oraz rozppoznaniaich charakteru zastosować pracę Wydz. „W” WUSW Katowice.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn 1985.07.20
  1. W klubie kajakowym Pol[itechniki] Śl[ąskiej] Gliwice rozpoznać podstawy i zasady wypożyczenia 8 kajaków oraz przyczepy dla grupy aktywistów z b. Szczepu „Halny” celem ewentualnego uzyskania materiałów obciążających dot. Osób związanych z figurantem.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn. 1985.07.15
  1. Z otoczenia figuranta wytypować osoby, celem wykorzystania ich w charakterze osobowych źródeł informacji.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn. 1985.10.30.
  1. Celem uzyskania materiałów procesowych dokonać przeszukań w miejscach zamieszkania osób wytypowanych do składu nieformalnej grupy, prowadzącej negatywną politycznie działalność konspiracyjną w środowisku ZHP w Gliwicach.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn. 1985.10.30.
  1. Wykorzystać pobyt figuranta w areszcie przed rozprawą do skompromitowania go w oczach otoczenia poprzez celowe sugerowanie w trakcie rozmów operacyjnych, że znane nam fakty są wynikiem zeznań w/wym.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn. 1985.07.11
  1. Kontynuować z figurantem dialog operacyjny celem uzyskiwania informacji dotyczących składu osobowego i struktury organizacyjnej nieformalnej grupy do której należał.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn. 1985.07.11
  1. Osobowym źródłom informacji TW TW ps. „Środa”, „Szymon”, „Jaś” zlecić ofensywne działania zmierzające do kontroli zachowania się i podejmowanych inicjatyw przez figuranta oraz jego najbliższe otoczenie.
Wykona: por. Zb. Stachowiak do dn. 1985.09.30.
  1. Na bieżąco uzyskiwać i zabezpieczać dowody procesowe, świadczące o istnieniu i działaniu sprzecznym z prawem nieformalnej grupy, w skład której wchodzi figurant.
Wykona: por. Zb. Stachowiak na bieżąco
  1. W miarę uzyskiwania informacji operacyjnych opracowywać i realizować kombinacje operacyjne zmierzające do destrukcji oraz rozbicia wewnętrznego najbliższego otocznia figuranta, celem neutralizacji jego wpływu na środowisko.
Wykona: por. Zb. Stachowiak na bieżąco
Powyższy plan uzupełniany będzie na bieżąco o niezbędne przedsięwzięcia operacyjne, wynikające ze zmian w sytuacji operacyjnej.
St. Insp. Wydz. III-1 RUSW w Gliwicach por. Zb. Stachowiak
Wykonano w 2 egz.
Egz. Nr 1 – sprawa krypt. „Hydra”
Egz. Nr 2 – a/a



Dokument 22

IPN Ka 029/844 t.1 Sprawa Operacyjnego Rozpracowania krypt. „Hydra”

Tomasz Młot [...] uczeń 4 klasy Technikum Kolejowego 5.07.85 w Gliwicach przy ul. Bankowej rozrzucił ulotki, nawołujące do podjęcia akcji strajkowej, w związku z podwyżkami cen mięsa. Ujęty na gorącym uczynku przyznał się do winy, obciążając jedynie siebie. [...]





Dokument 23

IPN Ka 0/48/448
Sprawa Operacyjnego Rozpracowania krypt. „Hydra”

Gliwice, dnia 1987.06.15
Tajne spec. Znaczenia
Egz. Nr 1
Analiza dot. SOR krypt. „Hydra” nr rej. 59232

SOR krypt. „Hydra” nr rej 59 232 założona została dnia 12.07.1985 roku na obyw.: Młot Tomasz [...], który dnia 05.07.1985 r. kolportował w Gliwicach ul. Basztowa nielegalne ulotki pt. „Riposta”, nawołujące w swej treści do strajków. Za czyn ten w/wym. w trybie przyspieszonym, wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach skazany został dn. 11.07. 1985 r. na karę 1 roku pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat oraz na grzywnę w wysokości 35 tys. zł i opłatę sądową na rzecz Skarbu Państwa w wysokości 10,6 tys. zł i pokrycie kosztów postępowania sądowego w wysokości 840 zł.
Od momentu zatrzymania na gorącym uczynku kolportażu do ogłoszenia wyroku T. Młot przebywał 7 dni w areszcie tymczasowym, który został mu zaliczony w poczet grzywny wg przelicznika: 1 tys. zł za 1 dzień pobytu w areszcie.
W trakcie prowadzenia sprawy ujawniono, że figurant utrzymywał bliskie kontakty z działaczami ZHP, popierającymi tzw. Niezależny Ruch Harcerski, takimi jak: Dariusz Młotkowski oraz członkowie rozwiązanego Szczepu „Halny”, zaangażowanymi w tzw. Duszpasterstwo Harcerskie.
W organizację obrońcy dla figuranta zaangażowali się byli działacze „S” tzw Gliwickiej Delegatury, zainspirowani przez Franciszka Trefflera – figuranta SOR krypt. „Balon”, będącego bliskim znajomym rodziców figuranta.
W trakcie rozmowy ostrzegawczej przeprowadzonej z figurantem w dniu 1985.11.25 wyjaśnił on, że czyn którego się dopuścił, był wynikiem jego lekkomyślności i chęci brawurowego zaimponowania otoczeniu, które w tym czasie jednoznacznie akceptowało wszelkie formy tzw. oporu społecznego, skierowanego przeciwko oficjalnym władzom społeczno-administracyjnym kraju.
Jednocześnie deklarował, że wyrok, jaki otrzymał oraz reakcja środowiska na jego wybryk, stanowią dla niego dostateczną nauczkę powstrzymującą go do podobnych zachowań w przyszłości.
[...]





Dokument 24

IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – hotel „Warszawa”
Dnia 1986.01.02.
Katowice 1986.01.02.
Tajne spec. znaczenia– egz. poj.

Informacja 1/86

[...] Sytuacja w hufcu nabiera coraz to większej stabilizacji.
Decyzją Komendy Hufca zwolniono z funkcji drużynowych: Marię Izdebską i Ewę Tarnowską – SP–9 – skreślając je z listy instruktorów hufca. Wyłączono całkowicie z pracy z młodzieżą dh M.Koszkę i dh Słabonia w SP-8 (9), zwolniono z funkcji drużynowego Jarosława Leśnika i oddano do Komisji Instruktorskiej. Dh Mirosława Kluza powołano do zas[adniczej] służby wojskowej. Dariusz Młotkowski, zgodnie z podpisanymi oświadczeniami komendantowi hufca [sic!] pracuje dobrze. Otrzymał zadanie organizacji drużyn harcerskich w SP –19 w Gliwicach. Komenda Hufca poleciła z-cy komendanta dh Szymkiewiczowi do bieżącej kontroli [sic!] pracy w/w i składania ustnych informacji komendantowi hufca o pracy i działaniach Młotkowskiego. Istnieją podejrzenia iż dh Januszewska ma w dalszym ciągu powiązania z podziemiem (b. „Solidarności”) lecz brak jakichkolwiek dowodów, jeśli takowe się pojawią, zostanie usunięta z ZHP.
Współpraca Komendy Hufca z RUSW [Rejonowym Urzędem Spraw Wewnętrznych] układa się beznadziejnie. Szef urzędu nie przejawia żadnej ochoty do jej choć nawiązania. Marek
Zadania
Proszę w dalszym ciągu zwracać uwagę na wszelkie imprezy organizowane przez dh Januszewską, a w szczególności takie, które odbywają się z udziałem kleru katolickiego. Proszę też sprawdzić, czy po odejściu do wojska dh Kluza działa w dalszym ciągu stworzona przez niego organizacja „ochrony środowiska” (10)



Dokument 25

IPN Ka 0046/2266,t.2. Teczka pracy TW „Marek“

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Gołębnik”
Dnia 86.03.04.
Katowice 86.03.05.
Tajne spec. znaczenia– egz. poj.

Informacja 2/86
W dniu 22 lutego br dh Januszewska Joanna zorganizowała przy pomocy Jarosława Leśnika zbiórkę harcerzy z 5 szkół podstawowych w Szk[ole ] Podst[awowej] nr 10 w Gliwicach. Zbiórka odbyła się z okazji Dnia Braterstwa , bez wiedzy Komendy Hufca w Gliwicach. Tematem zbiórki było śpiewanie piosenek i wspominanie historii Związku Harcerstwa Polskiego. [...]. Marek
Zadania.
  1. Proszę o ustalenie z jakich szkół wywodzili się uczniowie uczestniczący w spotkaniu „Myśli Braterskiej” w SP nr 10
  2. Proszę o ustalenie czołowych działaczy DH z terenu m. Gliwice, ich aktualną przynależność organizacyjną oraz ich sposoby działania na rzecz klerykalizacji młodzieży harcerskiej

Omówienie spotkania
Na spotkanie TW „Marek” przybył punktualnie i przekazał informację dotyczącą zorganizowania przez J. Januszewską spotkania z harcerzami w SP nr 10 w Gliwicach „Dnia Myśli Braterskiej”. TW z racji pełnionej funkcji uzyskał tę informację oficjalnie. J. Janiszewska jest nauczycielką w SP –26 [powinno być: SP nr 22] w Gliwicach i z informacji TW od 1981 r. dążyła do klerykalizacji młodzieży harcerskiej prowadzonej przez siebie drużyny „Sokół” z w/w szkoły [...] W spotkaniu tym uczestniczył również Jarosław Leśniak [powinno być: Leśnik] , ur [...] uczeń LO z Gliwic, który zdaniem TW jest prawdopodobnie osobą kierującą DH na terenie Gliwic. Uzyskane informacje od TW poszerzają naszą wiedzę operacyjną. [...]
Przedsięwzięcia
1.Odpis z informacji przekazać do RUSW Gliwice
Za pomocą posiadanych źródeł informacji ustalić czy faktycznie J. Leśniak [sic!] przewodniczy gliwickiej grupie DH i w przypadku potwierdzenia tej informacji powiadomić RUSW Gliwice.
St. Insp. Wydz. III-1 kpt J. Nowak




Dokument 26

IPN Ka 0046/2266,t.2. Teczka pracy TW „Marek“

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Gołębnik”
Dnia 86.04.11.
Katowice 86.04.12.
Tajne spec. znaczenia– egz. poj.

Informacja 3/86

Aktywiści duszpasterstwa harcerskiego na terenie m. Gliwic:
  1. Romana Kuszłeyko – studentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. 2 razy w m-cu przyjeżdża do Gliwic. Utrzymuje kontakty z J. Januszewską, M. Koszką, z J. Cichoniem, Jarosł[awem] Leśnikiem. [...]
  2. Jarosław Leśnik – pracownik ZOZ Gliwice w charakterze sanitariusza. Były drużynowy przy SP-28. Od września 1985 przebywa na urlopie chorągwianym. [...] Kontakty utrzymuje z J. Januszewską.
  3. Maria Izdebska ur. [...]. Uczennica IV kl. LO nr 5 w Gliwicach. Była drużynowa 9 Drużyny Harcerskiej przy SP-9 w Gliwicach. Przyboczną Izdebskiej była Ewa Tarnowska, jej rówieśniczka z V LO. Obydwie we wrześniu 1985 r zostały dyscyplinarnie odsunięte od działalności wychowawczej, ponieważ działania ich były niezgodne ze Statutem ZHP. Izdebska utrzymuje kontakty z instruktorami z Katowic oraz E. Tarnowską, Mirosławem Kluzem, J. Leśnikiem
  4. Koszka Mieczysław obecnie pełni funkcję członka Komisji Rewizyjnej Hufca. Nie pełni natomiast żadnej funkcji wychowawczej w terenie. Pełnił przed trzema laty funkcję Szczepowego przy SP-8 w Gliwicach. Jego najbliższym współpracownikiem był Wiesław Słaboń, uczeń Technikum Kolejowego w Gliwicach. Kilka miesięcy temu urodziło mu się drugie dziecko i jest sprawami rodzinnymi zajęty. Pracuje na KWK Gliwice lub Sośnica.
Marek







Dokument 27

Katowice 86.05.12
Tajne spec. znaczenia
Egz. poj.

Notatka służbowa ze spotkania z TW „Marek”
W dniu 86.05.12 odbyłem z TW „Marek” spotkanie w WPKiW w Chorzowie. Spotkanie odbyło się w samochodzie prywatnym TW, przy zachowaniu warunków konspiracji. TW nie sporządził informacji pisemnej, gdyż nie było takiej możliwości. W czasie spotkania z TW okazałem mu zdjęcia wykonane w dniu 86.04.23. pod kościołem „św. Krzyża” w Gliwicach. Msza zorganizowana w tym kościele dla harcerzy duszpasterstwa harcerskiego poświęcona była św. Jerzemu [sic!].
TW rozpoznał na zdjęciach wśród wchodzących na mszę harcerzy między innymi:
Januszewską Joannę – nauczycielka Sz[koły] Podstawowej
Jarosław Iwan
Beatę Barańską
Beatę Koncką
Aleksandrę Łuszczyńską
Annę Baczkowską
Ewę Wolentarską
Jarosława Leśniaka [powinno być: Leśnika]
[Jacka]Wielgusa (bdb)
oraz z Kręgu „Wiarusa”: Walińską Helenę i matkę Marii Izdebskiej
Ponadto TW rozpoznał harcerza o pseudonimie „Bańbuła”.
Podczas następnego spotkania TW zobowiązał się do przekazania bliższych danych personalnych w/w osób i scharakteryzowania ich działalności w ZHP.
Ponadto TW przekazał, że w dniu 86.05.01 harcerze działający w DH zorganizowali w Łączy – wypoczynkowy obóz ZHP Gliwice – zgrupowanie. Zgrupowanie[[#sdfootnote9sym|9]](11) to zorganizował Jarosław Leśniak [Leśnik] i przebywało na nim 7 harcerzy, a to Iwan Jarosław, Łuszczyńska Aleksandra, Baczkowska Anna, Wolentarska Ewa oraz bliżej nierozpoznanych 3-ech harcerzy młodszych. [...]
Wnioski
  1. Po ustaleniu bliższych danych aktywistów DH przesłać informację do pionu III – 1 RUSW Gliwice
  2. O udziale w/w harcerzy w imprezie kościelnej powiadomić kierownictwo [...] chorągwi ZHP Katowice

St. Insp. Wydz. III-1, kpt. J. Nowak




Dokument 28

IPN Ka 0046/2266,t.2. Teczka pracy TW „Marek“

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. Nowak Jerzy
Miejsce – samochód prywatny na terenie Gliwic
Dnia 86.06.04.
Katowice 86.06.06.
Tajne spec. znaczenia– egz. poj.

Informacja 4/86

Ob. Jarosław Leśnik pracujący w ZOZ Gliwice od 1 maja br, gdzie [powinno być: kiedy – J.J-J.] dokonał próby nielegalnej zbiórki w Łączy, która zakończyła się totalnym niepowodzeniem, przestał aktywnie występować pod szyldem „Duszpasterstwa”. Jak na razie nie organizuje żadnych zbiórek. Dn 15 maja w OH Łącza z-ca komendanta hufca hm Szymkiewicz przeprowadził z ob. Leśnikiem rozmowę odnośnie jego nielegalnej działalności. Ob. Leśnik w trakcie rozmowy wykazał, iż nie warto prowadzić z nim jakiejkolwiek rozmowy, ponieważ ma silnie wykrzywiony punkt patrzenia na cel organizacji. Dh Szymkiewicz ostrzegł go o jego nieprawidłowościach postępowania i na tym rozmowę zakończono. Dhna Wolentarska Ewa, drużynowa 9 GDH przy SP 9 została wezwana do KH na rozmowę celem wyjaśnienia swojego postępowania jako drużynowa [sic!] Wskutek wielu rozmów, pouczeń, ostrzeżeń, druhna Wolentarska nie zmieniła swojej postawy i postępowania niezgodnego ze Statutem ZHP. Komendant Hufca podjął decyzję o zwolnieniu jej z funkcji drużynowej i zakazał udziału w jakiejkolwiek formie [w] harcerskiej akcji letniej. Decyzja obowiązuje od dnia 10.06.1986. Marek
Zadania
  1. Proszę o scharakteryzowanie działalności pozostałych aktywistów duszpasterstwa harcerskiego z terenu Gliwic, a w szczególności Iwan Jarosława, Baczkowskiej Anny i Łuszczyńskiej Aleksandry. Proszę zwrócić uwagę, czy w dniu 85 [6].06.15 nie przygotowują się oni lub czy nie agitują za wzięciem udziału w imprezie w Katedrze Chrystusa Króla w Katowicach, w związku z odsłonięciem tam tablicy kombatantów II wojny światowej

Omówienie spotkania.
Spotkanie z TW „Marek” odbyło się w samochodzie prywatnym TW na terenie Gliwic. Podczas spotkania, zgodnie z wcześniej przydzielonymi zadaniami, TW scharakteryzował działalność 2 osób z aktywistów Duszpasterstwa Harcerskiego, działających na terenie Gliwic.
Pierwsza osoba – J. Leśniak [sic!] jest osobą kierującą DH na terenie Gliwic (co wynika z obserwacji TW oraz innych informacji operacyjnych, uzyskanych z dwóch źródeł). TW przekazał również, że J. Leśniak [sic!] został odroczony od odbycia służby wojskowej, jako pielęgniarz pracujący w ZOZ-ie Gliwice. TW zasugerował, że grupa DH w Gliwicach, pozbawiona przewodnictwa w/w straciłaby znacznie na aktywności. [...]

Przedsięwzięcia:
  1. Informację o aktywistach DH z terenu Gliwic przesłać do Sekcji III-1 RUSW Gliwice
  2. Rozważyć możliwość spowodowania w WKU Gliwice przyspieszenia powołania J. Leśnika do odbycia służby wojskowej



Dokument 29

SOR ‘Znicz”
Wydział III-1
WUSW Katowice
SB RUSW Gliwice
Gliwice, 1986-08-15
Tajne
Egz. Nr 3
Uzupełnienie meldunku nr 430
KE
Krypt. „ZNICZ”
KA 54602
Ident nr 6844/85

19860700 – z potwierdzonej informacji operacyjnej wynika, że figurant KE krypt. „ZNICZ” D. Młotkowski w okresie 02.07 – 24.07. br. przebywał wraz z grupą harcerzy Hufca Ziemi Gliwickiej na obozie w Nierodzimiu. Podczas prowadzenia zajęć figurant uczył harcerzy przyrzeczenia harcerskiego niezgodnego ze statutem ZHP. Ponadto w namiocie Młotkowskiego umieszczone były emblematy b. „Solidarności” oraz proporzec i. „Niezależnego Ruchu Harcerskiego”

Prowadzi:
St. Kpr. J. Ostrowski

Z-ca Szefa Rej[onowego] Urzędu Spraw Wewn[ętrznych] ds. Sł[użby] Bezpiecz[eństwa] Gliwice – mjr mgr K. Goraj
Wykonano w 3 egz.
Egz. Nr 1 – Wydz.I Dep. III MSW W-wa
Egz. Nr 2 – Sekc. I Wydz. III-1 WUSW K-ce
Egz. Nr 3 – KE „ZNICZ”
Oprac. OJ/III-1/JJ
L.dz. masz. 0843/86

Darek_Nierodzim_86.jpg


















Figurant SOR "Znicz" w Nierodzimiu 1986




Dokument 30
IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Gołębnik”
Dnia 86.08.26.
Katowice 86.08.26.
Tajne spec. znaczenia– egz. poj.

Informacja 6/86

Harcerska Akcja Letnia Hufca Ziemi Gliwickiej organizowana była w oparciu o 3 ośrodki obozowe, tzn. Łącza, Nierodzim i Zefirek. Komendanci zgrupowań to: Łącza hm. PL Połoszczański, Zefirek – Elżbieta Kupska, Nierodzim – Witold Załoga. Bardzo słaby pod względem programowym, organizacyjnym i kwatermistrzowskim był obóz w Nierodzimiu prowadzony przez z-cę komendanta hufca – W. Załogę. Pomimo tego, że obóz był bogaty w kadrę doświadczoną, jednak niestety kadra pod kierunkiem Kom[endanta] Zgrup[owania] nie przygotowała odpowiednio obozu. Odnotowano słabe przygotowanie podstawowego sprzętu (bez przeglądu). Rekrutacja słaba, w jednym turnusie 240, a w drugim 32, nie wykorzystanie sprzętu, co podniosło koszty akcji. Na obozie w Nierodzimiu był podobóz szczepu „Halny”, komendantem obozu był D. Młotkowski, który oficjalnie wywiesił na obozie proporzec Kręgu A. Małkowskiego (KIHAM), który został zarekwirowany przez przedstawiciela Kom[endy] Chorągwi i oddany komendantowi Hufca. Komendant Zgrup[owania] na te nieprawidłowości nie reagował. Marek




Dokument 31

IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Gołębnik”
Dnia 86.09.26.
Katowice 86.09.26.
Tajne spec. znaczenia– egz. poj.

Informacja 7/86
Harcerska Akcja Letnia Hufca Gliwice dobiegła końca. Komenda Hufca przygotowuje się do solidnej oceny jej przebiegu, która odbędzie się 4.10,86, połączona z posiedzeniem Rady Hufca. Komenda Hufca na swoim ostatnim posiedzeniu oceniła przebieg HAL’86. Oceniono pozytywnie stan zdrowotny i sanitarny uczestników obozów HAL, pozytywnie oceniono program obozu międzynarodowego. Wg danych komendantów 3 grup w NRD i 3 grup w CSRS oceniono wyżywienie jako dostateczne. Najwięcej uwagi poświęcono zgrupowaniu obozów w Nierodzimiu. Pozytywny [aspekt] to zdrowie uczestników, natomiast negatywny to b. zła organizacja zgrupowania, b. słabe przygotowanie sprzętu i zagospodarowanie z winy jedynie komendanta zgrupowania hm Witolda Załogi. Komenda Hufca zarzuciła mu nieudolność w kierowaniu przygotowaniem do HAL’86. Pomimo iż w składzie sztabu zgrupowania miał czołową kadrę hufca, jego małe zaangażowanie w przygotowaniu zgrupowania spowodowało złą sytuację na obozie. Natomiast po zakończeniu interpretował sformułowanie [sic!] jakoby to komendant hufca wpuścił go w maliny, a przecież o tym, że będzie komendantem akcji wyjazdowej wiedział w listopadzie 1985. Komenda Hufca również negatywnie oceniła złą rekrutację na II turnus w Nierodzimiu. Zamiast 250 harcerzy na zbiórkę w dniu wyjazdu, tj. 23.07 przybyło 30 uczestników, co spowodowało likwidację obozu, a młodzież przewieziono częściowo do Łączy i ośrodka Hufca Katowice w Lipowej. Na obozie w Nierodzimiu jednym z podobozów był obóz SP-19, gdzie komendantem był Dariusz Młotkowski. Obóz ten w ocenie Komendy Hufca był b. słaby, natomiast realizowano program niezgodny z ustaleniami GK ZHP. Ponadto dh Młotkowski wywiesił oficjalnie proporzec Kręgu im. A. Małkowskiego (nielegalnie), który został zarekwirowany przez przedstawiciela Kom[endy] Chorągwi dh Jana Prószko. Komendant zgrupowania na te niewłaściwości nie reagował oraz po zakończeniu HAL odmówił Komendantowi Hufca złożenia wniosku do Komisji Instruktorskiej w celu wykluczenia dh Młotkowskiego ze Związku. Marek
Zadania
  1. Proszę o przekazywanie na bieżąco informacji dotyczących wyciągniętych sankcji dyscyplinarnych w stosunku do Dariusza Młotkowskiego i innych instruktorów harcerskich dążących do klerykalizacji młodzieży harcerskiej.
  2. Proszę o przekazania informacji dotyczących ruchów kadrowych instruktorów hufca ZHP Gliwice w związku z niewywiązywaniem się ze swoich obowiązków





Dokument 32

IPN Ka 0046/2266, t.2. Teczka pracy TW „Marek“

Źródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Gołębnik”
Dnia 86.10.01.
Katowice 86.10.02.
Tajne spec. znaczenia– egz. poj.

Informacja 8/86

[...]
Komendanta Hufca nęka się dość częstymi przesyłkami w formie listów i pocztówek, m.in. przesyła się na adres domowy komendanta lub do Komendy Hufca kartki i listy z pozdrowieniami z obozów duszpasterstwa gliwickiego lub też pozdrowienia noworoczne od religijnych harcerzy. Po piśmie należy wnioskować, iż nadawcą tych widokówek jest Jarosław Leśnik, który od 2 lat nie pełni żadnej funkcji instruktorskiej w hufcu, a jest pracownikiem ZOZ w charakterze sanitariusza w pomocy doraźnej.
Marek
Omówienie spotkania
W dniu 86.10.01 odbyłem spotkanie z TW „Marek”. W trakcie spotkania TW przekazał informację na piśmie. Przekazał również informację, że na terenie Gliwic działa nielegalna drużyna harcerska, która odbywa zebrania w mieszkaniu jednej z druhen. W [sic!] następnym spotkaniu TW przekazać ma, kto prowadzi w/w drużynę i u kogo odbywają się spotkania. TW przedstawił też perspektywy rozwojowe hufca oraz omówił sytuację kadrową. Ze względu na nieudolność i zaniedbanie organizacyjne w czasie trwania Akcji Lato-86 zwolniony został z pełnienia funkcji z-cy komendanta Hufca ZHP W. Załoga (który oddelegowany był z Zakładów Bumar Gliwice). Następne spotkanie z TW wyznaczono na 86.10.09

Przedsięwzięcia.
  1. O sytuacji panującej na terenie hufca ZHP Gliwice powiadomić Naczelnika SB RUSW Gliwice (poinformować o działalności J. Leśniaka [sic!])
  2. Wspólnie z Naczelnikiem SB RUSW Gliwice spowodować neutralizację działalności J. Leśniaka, zmierzającą do klerykalizacji młodzieży harcerskiej.

Kpt J. Nowak
[Załącznik: Pocztówka z pozdrowieniami z obozu rekolekcyjnego „Puszcza”, zaadresowane: „Tow. Hm PRL Stanisław Połoszczański”]






Dokument 33
IPN Ka 0046/2266 t.2

Oryginał, rękopis

Żródło – TW „Marek”
Przyjął – kpt. J.Nowak
Miejsce – LK „Gołębnik”
Dnia 86.10.09.
Katowice 86.10.09.
Tajne spec. znaczenia– egz. poj.

Informacja 9/86

[...]
Komendant Hufca odkrył działalność nielegalnej drużyny, która siedzibę posiada w prywatnej piwnicy p. Bugno, matki jednej przybocznej w SP-10, harcerze rekrutują się w tej drużynie z młodzieży SP-13 i SP-10. Drużynowym jest Tomasz Kopeć, instruktor niezatwierdzony przez KH. Zbiórki odbywają się co dwa tygodnie. Marek

Zadania
  1. Proszę w dalszym ciągu informować o działalności nielegalnej drużyny harcerskiej na terenie hufca ZHP Gliwice i osobach organizujących jej działalność
  2. Proszę o informowanie o sytuacji kadrowej na terenie Chorągwi ZHP w Katowicach oraz stosunkach kierownictwa z KG ZHP W-wa

Przedsięwzięcia
  1. O istnieniu nielegalnej drużyny harcerskiej na terenie m. Gliwic poinformować naczelnika Nowakowskiego z RUSW Gliwice
  2. Poinformować go również o aktualnej sytuacji dot. D. Młotkowskiego



Dokument 34

IPN Ka 0169/1083 Kwestionariusz Ewidencyjny „Jezuitka”
Informacja dot. oceny działalności duszpasterstwa harcerskiego w woj. katowickim [1987 r]
Aktualnie w woj. katowickim działalność „duszpasterstwa harcerskiego” (DH) prowadzona jest w czterech następujących ośrodkach:
  • ośrodek DH zlokalizowany w kościele pw. Św. Michała oraz przy katedrze w Katowicach. Skupia on ok. 60 osób, sporadycznie uczestniczących w spotkaniach. Kieruje ośrodkiem A. Turula – kontrolowany operacyjnie b. instruktor Hufca ZHP w Katowicach, student Uniwersytetu Śląskiego. Spotkania organizuje duszpasterz DH, ks. M. Szkudło. [...]
  • ośrodek przy kościele pw. Podwyższenia Krzyża w Gliwicach. Skupia ok. 50 członków i sympatyków. W obecnym roku obserwuje się wzrost aktywności tego ośrodka, kierowanego przez J. Leśnika – ucznia Studium Policealnego w Gliwicach. Aktywizuje się m.in. ruch Światło-Życie, który przenika do ZHP, usiłując wprowadzić elementy i symbolikę religijną. W kwietniu bieżącego roku 11 osobowa grupa harcerzy gliwickich brała udział na terenie Warszawy w corocznej Akcji „Arsenał”. W czasie której zakwaterowani byli w kościele św. Zygmunta
  • ośrodek przy kościele pw. Św. Krzyża w Bytomiu, kierowany przez kontrolowanego operacyjnie nauczyciele historii w jednej z miejscowych szkół podstawowych, P. Koja. Aktyw ośrodka ok. 20 osób [...]
  • ośrodek przy kościele pw. Św. Św. Piotra i Pawła w Trzebini, prowadzony przez miejscowego proboszcza, ks. ... Gałuszkę [...]








[[#sdfootnote1anc|1]]
1. Informacja niedokładna: Waldemar Bohm nie należał do szczepu "Grunwald", natomiast przyjaźnił się z grupą harcerzy związanych z Bojkowem (Mariusz Rusinowski, Mirek Marek) - albo więc TW rozpoznał instruktora i pomylił jego przynależność, albo rozpoznał któregoś z harcerzy z "Grunwaldu", a pomylił nazwisko.
[[#sdfootnote2anc|2]]2. KS – kontakt służbowy (współpracownik SB występujący pod własnymi inicjałami. Współpraca wynikała z tytułu pełnionej funkcji, podobnie wyglądało to przy tzw. KO - kontakt obywatelski)
[[#sdfootnote3anc|3]] 3. PZ – próba zakłócenia porządku (w tym przypadku -w związku z rocznicą wprowadzenia stanu wojennego)
[[#sdfootnote4anc|4]]4. W dn. 20 listopada 1983 funkcjonariusze SB, w towarzystwie komendanta hufca Katowice, wkroczyli na spotkanie w harcówce na Giszowcu. Prowadzone przez hm Pawła Wieczorka seminarium instruktorskie, w zamyśle poświęcone dyskusji nad wzorcem osobowym współczesnego harcerza, odbywało się w obecności ks. Stefana Czermińskiego, diecezjalnego duszpasterza harcerskiego, występującego w mundurze. Po wylegitymowaniu obecnych, przeprowadzono rewizję w mieszkaniu hm Pawła Wieczorka. W następstwie tego wydarzenia ośmiu instruktorom wytoczono sprawy przed komisją instruktorską. Uderzenie w instruktorów znanych z niezależnych poglądów, miało spacyfikować Katowice, jako siedzibę komendy chorągwi
[[#sdfootnote5anc|5]] 5. Nie jest to zgodne z prawdą, bowiem zgodnie z rozkazem Komendanta Hufca l. .... z 1.04?. – dostarczonym zresztą do wiadomości SB - w punkcie 5.3./Mianowania i zwolnienia drużynowych w Referacie Harcerskim/ Jacek Szyndler został mianowany na funkcję drużynowego 57 GDH
[[#sdfootnote6anc|6]] 6. TW „Marek” dokonywał ocen wynikających z bardzo subiektywnych nastawień. Paradoksem jest mierna ocena szczepu, który jako jeden z nielicznych w Gliwicach organizował obóz samodzielny, kolejny zresztą.
[[#sdfootnote7anc|7]] 7. Tzn. w kształcie masztu okrętowego – z poprzeczką - rejką
[[#sdfootnote8anc|8]]8. W atmosferze jaka nastąpiła po powołaniu komisarycznego komendanta hufca, w szczepie „Sokół” nie zdecydowano się na organizację obozu rejestrowanego w KH. Część harcerzy szczepu „Sokół” przebywała na zgrupowaniu w Zefirku. Ponadto odbyły się dwa nie zgłaszane w hufcu obozy wędrowne: „Ekspedycja Pojezierze Lubuskie ‘84” w oparciu o trasę typową PTSM i wędrówka harcerzy 43 GDH po Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, zakończona kilkudniowym biwakiem, organizowana przez Barbarę Cieślak.
9. Informacja bałamutna. Można sądzić, że naciski ze strony gliwickiej SB, skłoniły do przypisania działaniom KH bardzo dużej determinacji. Tymczasem wymienione instruktorki uczestniczyły w akcji letniej, a zmiany kadrowe w "Grunwaldzie" były po części efektem sytuacji rodzinnej instruktorów.
10. Mirek K. podkreśla, że TW "Marek" w tym wypadku przeceniił jego zasługi organizacyjne.
[[#sdfootnote9anc|9]]11. Ponieważ informacja podana była ustnie funkcjonariusz SB źle zrozumiał donos – zapewne chodziło o biwak w Łączy – ośrodku obozowym hufca Gliwice