Kalendarium harcerstwa gliwickiego

Lata 1957 - 1959



[kalendarium ma charakter roboczy , wymaga uzupełnień i weryfikacji,


będzie sukcesywnie rozbudowywane - wszelkie poprawki i uzupełnienia mile widziane]

Grudzień 1956
pod wpływem wiadomości o postanowieniach Zjazdu Łódzkiego – powołanie komendy hufca, początek organizacji pracy harcerskiej. Komenda hufca: hm. Józef Wieszczek – komendant; przyboczni: Adam Tarnawski, Tadeusz Pielasz
11 grudnia 1956
Spotkanie studentów, przedstawicieli grupy inicjującej powołanie komendy hufca, przedstawicieli OHPL oraz związanych z harcerstwem pracowników Politechniki Śląskiej. Decyzja o powołaniu Drużyny Instruktorskiej "Żagiew" im. gen. R. Baden-Powella na Politechnice Śląskiej. Inicjatywa Andrzeja Bęczkowskiego, Dionizego Gołębiowskiego i Jacka Haczewskiego
1.05.1957
pierwsze wystąpienie zewnętrzne odrodzonego hufca gliwickiego podczas pochodu 1-majowego, przy widocznych oznakach życzliwości a nawet entuzjazmu społeczeństwa Gliwic
Lipiec 1957
obóz kadrowy hufca w Złatnej, komendant - J Wieszczek (w kadrze: Matecka, Matecki, Łastawiecki, Żeliński)
Obóz 9 Drużyny Harcerek (Maria Biskup) i 13 Drużyny Harcerzy (Stanisław Ciechanowski) - Glinka k. Rajczy

Jesień 1957
Hufiec Gliwice-Miasto liczył 1322 członków. Zrzeszał 12 drużyn harcerskich żeńskich (485 dziewcząt), 16 drużyn męskich (591 harcerzy), 6 drużyn zuchowych (203 zuchy), 10 instruktorów Komendy Hufca i 33 drużynowych. Nikt z instruktorów nie zajmował stanowiska płatnego
5 grudnia 1957 r.
powstał Zespół Instruktorów Zuchowych „Płomień” przy Hufcu Gliwice-Miasto - 18 osób; m.in. Łucja Wolna, Irena Węgrzyn, Janina Zalczyk, Teresa Kowal, Zofia Dąbrowska, Jan Szałas, Maria Chwalibóg, Józef Cegielski, Anna Kic,
1958-1960
Komendant hufca hm. Stanisław Ciechanowski
W składzie komendy m.in. Tadeusz Pielasz, Maria Biskup, Łucja Wolna, Józef Opacki

Czerwiec 1958
Hufiec Gliwice miasto skupiał ok. 1500 zuchów i harcerzy. Istniało 12 drużyn zuchowych i 35 harcerskich, w tym 14 drużyn przy szkołach średnich i jedna przy Politechnice
Lato 1958
Obozy drużyn i szczepów hufca gliwickiego: m.in. Zagnańsk, Biecz; Konin woj. poznańskie, Góry Świętokrzyskie
5 D Żeńska im. Alka Dawidowskiego „Leśna” ( B. Gołębiowska) – obóz Szymbark k. Gorlic
4 Męska DH im. W. Styczyńskiego (L. Denkowski) – obóz w Ślesinie
Zgrupowanie obozów hufca Gliwice w Kąśnej Dolnej k. Ciężkowic (Skamieniałe Miasteczko) - drużyny ze szkół podstawowych 19 i 9, 10; kadra: Stanisław Ciechanowski, Maria Biskup, Helena i Marian Walińscy, Maria i Stanisław Czerwińscy, Łucja Wolna
kolonia zuchowa w Ciężkowicach – komendantka – Maria Chwalibóg

Maj 1959
Hufiec gliwicki liczył 1661 osób - 50 drużyn, w tym 12 zuchowych i krąg starszoharcerski na Politechnice; 138 zastępów, 75 instruktorów
Lato 1959
CAS-59 – Akcja Szkoleniowa „Warta” - Komendant akcji letniej phm. Zbigniew Gregorowicz; Komendanci kursów: Kurs Drużynowych Harcerek phm Maria Biskup, Kurs Drużynowych Harcerzy phm Leonard Denkowski; Kurs Zastępowych Harcerzy hm. Władysław Janowski.
Kolonia zuchowa – komendantka – pwd Irena Chwalibóg
Kuczów i Zielona w pow. tarnogórskim, nad Małą Panwią – zgrupowanie: 3 obozy męskie i 2 żeńskie: Kuczów obozy męskie „Wir” (drużynowych – Denkowski, Żeliński), „Watra” (zastępowych drużyn młodszych – Czerwiński, Biernacik) „Wiarus” (kurs zastępowych drużyn starszych - Janowski)
Zielona - obozy żeńskie: „Wrzos” (kurs drużynowych – kadra: Maria Biskup, Zofia Jonasz), „Wilgi” (kurs zastępowych - Maria Czerwińska)












Poczet_1_maja_1957_przed_frotem_13.jpg







1 maja 1957 roku
Poczet sztandarowy hufca przed frontem Czarnej Trzynastki




Poczet_2_1_maja_1957.jpg






























1_maja_1956_small.jpg



















Czarna_Trzynastka_1957.2.jpg













Czarna_Trzynastka_1957.jpg


Czarna Trzynastka


















Raport_1_maja_1957.jpg







Raport drużynowych 1 maja 1958 roku odbiera (prawdopodobnie) phm. Włodzimierz Matecki . Meldunek składa drużynowy I Kręgu Starszoharcerskiego przy Politechnice, Jan Żeliński. Dalej (od lewej ku prawej): Roman Sadło (drużyna w liceum przy ul. Górnych Wałów), Marian Górnik, Leonard Denkowski (4 Drużyna Harcerzy im. W. Styczyńskiego przy Zasadniczej Szkole Zawodowej, ul. Barlickiego), Edward Żukowski (drużyna w liceum przy ul. Zimnej Wody), Marian Waliński (13 DH im. J. Kilińskiego)




















Ciężkowice_1.jpg







Uczestnicy obozu w Kąśnej Dolnej k. Ciężkowic



Ciężkowice_2.jpg



























Ciężkowice_kuchnia.jpg























Kuchnia na obozie w Kąśnej k.Ciężkowic
Ciężkowice_obóz_Węzła.jpg






















Obóz Czarnej Trzynastki i 9 Drużyny Harcerek


drużyna_kadrowa.jpg
Odrodzenie harcerstwa w 1956 roku wywołało entuzjazm, ale poważnym problemem okazał się brak kadry instruktorskiej . Starsi instruktorzy wracający do pracy zajęli się przede wszystkim szkoleniem. Na zdjęciu - drużyna kadrowa 1958r.





Zdjęcia drużyny kadrowej ze zbiorów hm. Stanisława Łastawieckiego

drużyna_kadrowa_2.jpg

Przyszła kadra podczas zajęć szkoleniowych. 1958 rok.

































1_maja_58.jpg







Harcerstwo w pochodzie 1-majowym w 1958 roku. Nadal traktowano to wydarzenie jako okazję zademonstrowania, że harcerstwo powróciło, może działać. Na zdjęciu prawdopodobnie harcerki ze szkoły nr 9 z drużynową Wandą Wocką, a za nimi widoczni instruktorzy z kręgu "Żagiew" (wśród nich Krystyna Zyzak i Janusz Frączek).










Harcerki z drużyny przy Szkole Podstawowej nr 9, z dhną Wocką (?) 1 maja 1958 r.
1_maja_58_2.jpg23.jpg


Prawdopodobnie (???) 23 Drużyna Harcerzy im. A.Małkowskiego. Pierwszy z lewej kwatermistrz hufca Bronisław Smoliński "Bil"
[czy to może 17 DH z Technikum Mechanicznego, którą prowadził B. Smoliński?]






Ciężkowice_1.jpg

Ciężkowice 1958.
Harcerki i harcerze ze Szkoły Podstawowej nr 9 i 19.
Zdjęcie udostępnione przez dha Antoniego Rosponda, wykonane przez Jego Ojca


















Ciężkowice_2.jpg











Ciężkowice 1958. Zdjęcie ze zbiorów Antoniego Rosponda









Ciężkowice_kuchnia.jpg








Obóz w Cięzkowicach 1958. Kuchnia polowa.







Ciężkowice_obóz_Węzła.jpg








Ciężkowice 1958. Obóz szczepu "Węzeł" (9 DH - phm. Maria Biskup, 13 DH - hm Stanisław Ciechanowski)









MB_z_kadrą.JPG
















Kadra kursu drużynowych WRZOS. Zielona 1959



Kuczów_raport_zastępowych.jpg

















Kuczów_WIR_totem.jpg

























Kuczów 1959. Kurs drużynowych WIR

Kurs_drużynowych_czy_Kuczów.jpg
























kolonia_Szałas_Wolna.jpg











Kolonia zuchowa prowadzona przez dhnę Łucję Wolną i Jana Szałasa








zuchy_w_Zabrzu.jpg









Zlot Chorągwi w Zabrzu we wrześniu 1959 roku. Drużyny zuchowe przedstawiały różne sprawności. Zuchy z Gliwic - sprawność "Doktora Ojboli"











zuchy_w_Zabrzu.2.jpg
Zlot chorągwi w Zabrzu we wrześniu 1959 r.
Gliwickie zuchy
Zdjęcia ze zbiorów dhny hm. Łucji Wolnej






















Kalendarium harcerstwa gliwickiego 1960-1970

Wersja robocza – do weryfikacji i uzupełnień


Lato 1960
Udział wyprawy gliwickiej w zlocie grunwaldzkim. Komendantka wyprawy Jadwiga Kramarzowa. W akcji „Grunwald” uczestniczył m.in. wędrowny kurs drużynowych i obóz 4 Drużyny Harcerzy
Zgrupowanie obozów hufca w Wiśle-Malince, m.in. kurs drużynowych zuchowych i kolonia zuchowa (w kadrze kolonii Wanda Jarocka i Łucja Wolna), akcja likwidacji obozów w związku z powodzią
pozostałe środowiska gliwickie – akcja obozowa drużyn, np. 5 Żeńska – obóz w Kuczowie; 9 Żeńska w Pilicy
1961-1963 (?)
Komendant hufca hm. Włodzimierz Matecki
Lato 1961
Zgrupowanie obozów hufca Gliwice w Brennej;
9 Drużyna Harcerek - obóz w miejscowości Sól-Kiczora
„WIR” zorganizował i prowadził Akcję Letnią Drużyn Starszoharcerskich Hufca Gliwice-Miasto „KASZUBY” 61, pod hasłem Wędrówka i Praca. Nawiązano współpracę z Instytutem Hodowli i Ochrony Roślin w Jarczewie, Instytutem Wodnym PAN w Krakowie i muzeami etnograficznymi w Toruniu, Poznaniu i Krakowie. Akcja objęła obozy stałe rozbite nad jeziorem Charzykowskim oraz obozy wędrowne: piesze, kajakowe, rowerowe, żeglarskie i motorowy (uczestnicy z Kręgu "Żagiew" przy Politechnice Śląskiej). Akcja „Kaszuby 61” zdobyła I miejsce i nagrodę w Konkursie Etnograficznym prowadzonym przez Muzeum Etnograficzne w Toruniu.
Lato 1962
Obozy wędrowne: Beskidy, Bieszczady – obozy drużyn: 5 Żeńska z LO nr 1 - Gorce, 1 Męska z LO nr 5, 2 Męska z LO nr 2; w drugim turnusie 17 Męska z Technikum Mechanicznego
I Krąg Starszoharcerski przy Politechnice – Pomorze Gdańskie - wyprawa motorowa
6 Żeńska z Technikum Łączności – obóz rowerowy na Śląsku Cieszyńskim
wodniacy – Mazury a potem – Goczałkowice
5 Motorowa Drużyna Harcerska - Bukowina Tatrzańska
obozy stałe: Dobra k. Krapkowic w lipcu drużyny ze szczepu „Węzeł” SP 19, w sierpniu SP 22 i 14 Żeńska z SP nr 17
Radków (Nowa Ruda) 22 DH
Kurs zuchowy i kolonia w Jastrzębiu -Zdroju
Obóz w Osiecznej pow.Bolesławiec

Lato 1963
17 obozów – uczestniczyło w nich 1150 zuchów, harcerek i harcerzy; komendanci obozów, m.in.: hm Stanisław Ciechanowski, phm. Maria Czerwińska, phm. Jadwiga Kramarzowa, phm. Stefan Pyrek, phm. Mieczysław Szczawiński, pwd Witold Wiśniewski
Zgrupowanie hufca w Bydlinie („Zamonit”) komendant - hufcowy hm Włodzimierz Matecki
Góry Świętokrzyskie Sielpia pow. Końskie: I turnus drużyny z SP 10 „Wicher”; w sierpniu drużyny z SP 22.
Pokrzywna : „Czarna Trzynastka”
5 Drużyna Motorowa przy Gliwickim Klubie Motorowym po raz piąty współuczestniczyła przy organizacji Rajdu Tatrzańskiego
Kursy – 40 os.
Kolonia zuchowa – hm Łucja Wolna – Będusz k. Myszkowa. Przy kolonii kurs przybocznych drużyn zuchowych
wodniacy rejs na „Zawiszy”, spływ kajakowy od Krakowa do Sandomierza

Lato 1964
Szczep "Węzeł" obóz w Lipowej, "Nurt" w Bielance, ...
1964 (?)-1967
Komendant hufca hm. Bogdan Żelazko
Początek 1965 r.
Konferencja Sprawozdawczo-Wyborcza Hufca Gliwice-Miasto. O zmianie klimatu w hufcu świadczy fakt, że podczas konferencji zajmowano się m.in. uchwalaniem rezolucji politycznych, m.in. potępiającą „awanturnicze poczynania wojsk amerykańskich w Azji pd-wsch.”
Komendantem hufca ponownie został B. Żelazko
Lato 1965
1600 harcerzy na obozach stałych i wędrownych:
600 osób „Zamonit”,
kolonia zuchowa na Jurze Krakowsko-Wieluńskiej – Konopiska, tam też kursy drużynowych ok. 100 uczestników i obóz Szczepu „Braterstwo”
Szczep "Węzeł " obóz w Maluszynie
Drużyna motorowa – 40 os. Zakopane (Dolina Strążyska)
Wodniacy - Wisła Wielka
Szczep „Wierchy” przy Technikum Mechanicznym – Warmia
Borowice k. Karpacza - 2., 10., 18 DH i zespół artystyczny „Gwarmete” (założony przez Jerzego Gepperta)
Lato 1966
Kolonowskie, pow. strzelecki, - zgrupowanie hufca, m.in. kolonia zuchowa, obóz szczepu "Węzeł"; okolice Prudnika – ok. 400 harcerzy
Przeczyce k. Siewierza (obóz zlotowy hufca Gliwice-Miasto na zgrupowaniu zlotowym) – ok. 200 os.
Szczep „Świt” - obóz w Dubiecku
12.02.1967
konferencja sprawozdawczo-wyborcza Hufca Gliwice-Miasto. Nowe władze: Komendantka Hufca hm Jadwiga Kramarzowa
30.04.1967
Uroczystość wręczenia sztandaru hufca na Placu Krakowskim
Fundator – społeczeństwo Gliwic; po uroczystości - defilada ok. 5 tys. harcerzy (z gośćmi z innych hufców)
stan hufca ok. 3.700 zuchów, harcerzy i instruktorów
Kwiecień 1967
informacja na łamach „NG” o decyzji WRN zbudowania nowoczesnego „Domu Harcerza” w Gliwicach (przewidywana lokalizacja – część Placu Grunwaldzkiego ok. 1,5 ha, zaplecze, pracownie, gabinety, sala widowiskowa) przewidziano 7,5oo tys. zł z funduszy wojewódzkich
Do tej sprawy publicznie już nie wrócono. W tym okresie komenda hufca zrzekła się użytkowania części działki i zabudowań gospodarczych przy ul. Długosza (na tym terenie wybudowany został wkrótce dom mieszkalny). W 1967 r. pojawiła się pilotowana przez KM PZPR idea budowy w Łączy ośrodka harcerskiego, jako „czynu społecznego” gliwickich zakładów pracy. Budowany ośrodek harcerski miał służyć nie tylko harcerzom, ale i organizacji wypoczynku dla dzieci spoza ZHP (Nieobozowa Akcja Letnia - NAL)
Lato 1967
ok. 2000 zuchów i harcerzy w 26 jednostkach obozowych
Zgrupowanie hufca - Jaworzynka – Krężelka, pow. Cieszyn – k-dant zgrupowania hm.Włodzimierz Matecki, z-ca phm. Bolesław Palamer: kursy młodszo- i starszoharcerski, kursy instruktorów specjalności, podobozy szczepów i drużyn
wodniacy – AMAR – Wisła Wielka
Kolonia zuchowa i kurs drużynowych młodszoharcerskich i zuchowych – Lipnica k. Nowego Targu (Akcja Podhale 67)
Obozy samodzielne: Szczep „Wierchy” z Technikum Mechanicznego – Lipowa k. Żywca; „Wicher” - SP 10 – Wisła-Malinka;
szczep „Świt” z II LO po raz trzeci na własnym obozie (Lipowa), Szczep „Sokół” - Żabnica, „Węzeł” z SP 19 - Soblówka k.Rajczy
harcerze z Zasadniczej Szkoły Górniczej – Frombork
30 wodniaków - Mazury
Lato 1968
Duże zgrupowanie hufca w Lipowej k. Żywca - komendantka – Jadwiga Kramarzowa, sztab obozowy: hm. Stanisław Łastawiecki, hm. Jerzy Geppert, hm. Bronisław Smoliński, Zbigniew Gawlik– prawie tysiąc harcerzy w dwóch turnusach, I turnus – ok. 600 os., kolonia zuchowa w Twardorzeczce.
Na zgrupowaniu – najlepsze podobozy Jerzego Płaczka (harcerze z SP 2,3,8, 18,35 i 40) i Juliana Zająca (szczepy „Sokół” i im. Szarych Szeregów)
Rok 1968 kończy „epokę” obozów indywidualnych silnych drużyn i szczepów. Odtąd ze względów organizacyjnych, ale i w imię centralizacji i coraz dalej idącej etatyzacji pracy hufca obozy indywidualne będą źle widziane i praktycznie -poza obozami wędrownymi – przestaną być organizowane.
kursy w Łączy 100 osób
Wisła Wielka 100 wodniaków
Zakopane – 5 Drużyna Motorowa
Lato 1968
Uruchomiono Ośrodek w Łączy, budowany przy pomocy Montochemu, Fabryki Drutu i HPR-u. Stan z 1968 r.: domki campingowe są, pawilonu nie ma.
320 uczestników, w tym kurs drużynowych i przybocznych zuchowych, stanica NAL
1969
C.d budowy ośrodka w Łączy: pawilon z jadalnią i kuchnią – projekt pracowników „Miastoprojektu” (inżynierowie Rembiesa, Bator, małżeństwo Żukowscy, Podrzucki). Campingi – dar „Montochemu”, Zjednoczenie Materiałów Ogniotrwałych – studnia głębinowa. W pracach i finansowaniu brały udział także inne gliwickie zakłady
„Nowiny Gliwickie”:„powstaje murowany budynek, wznoszony jednak w iście żółwim tempie”
Lato 1969
Łącza „Obóz XXV-lecia” w pierwszym turnusie ok. 150 osób: kurs drużynowych zuchowych – Cegielski, kurs drużynowych młodzieżowych harcerskich - Tadeusz Zgoda-Zgodziński
kurs przybocznych drużyn zuchowych – pwd Teresa Szwarc
komendantka zgrupowania – hm. Maria Możejko, zastępca - hm. Jerzy Geppert
Lipiec 1970
Przekazanie hufcowi ośrodka w Łączy – przewodniczący Rady Przyjaciół Tadeusz Powroźnik, dyr. „Montochemu”
komendantka ośrodka – hm. Maria Możejko
Lato 1970
Łącza – 2 turnusy. „Nowiny Gliwickie” podkreślały że w kadrze obozowej znajdowali się przedstawiciele różnych zawodów. „Jest nawet technik-cukiernik, a jego kunszt piekarski znany jest wszystkim obozowiczom”; NAL – 480 dzieci; kolonia zuchowa w domkach kempingowych, kursy: drużynowych zuchowych, drużynowych młodszoharcerskich, obóz przybocznych, obóz z Sośnicy; obóz „Słowian” - harcerze ze szkół: 1, 7, 9, 17, 23, i 35
Istebna – obozy drużyn specjalnościowych (akcja chorągwiana)
Zakopane – drużyna motorowa
Wisła Wielka wodniacy
Udział w akcjach centralnych i chorągwianych: Srebrna Góra, Węgorzewo, Centuria, Chałupy
2 spływy,obóz wędrowny - Hel














Sól_1961.5.jpg
Sól-Kiczora 1961 obóz drużyn ze szkoły nr 19: 9 Drużyny Harcerek i "Czarnej Trzynastki". Kuchnia polowa.



Sól_1961.jpg



























Sól_1961._3.jpg










Sól-Kiczora. Obóz 9 DH - komendantka phm. Helena Walińska







Dobra_1962._2.jpg

















Dobra 1962. Obóz szczepu "Węzeł". Komendantka Helena Walińska. Powrót z kościoła.

Dobra_1962._4.jpg


















Dobra 1962. Obóz Szczepu "Węzeł"



Sokół_1962_wyjazd_grupy_rowerowej.jpg















Wyjazd grupy rowerowej harcerzy z SP 22 na obóz do Dobrej 1962 r.




Sokół_Dobra_1962_przed_ruiną_zamku_małe.jpg

Obozowisko drużyn z SP 22 (późniejszy szczep "Sokół") w Dobrej u stóp ruin pałacu


Sokół_Dobra_1962.jpeg

Obóz drużyn z SP 22 w Dobrej - komendant hm. Stanisław Ciechanowski









Sokół_Sielpia_63_kuchni_2a.jpeg

Kuchnia obozu drużyn z SP 22 w Sielpi (komendant hm. Stanisław Ciechanowski)

Sokół_Sielpia_63_posiłek_-_małe.jpg



Sokół_Sielpia_63_przed_apelem.jpg
Przed apelem. Sielpia 1963
















Kolonowskie_1966._5.jpg
















Kolonowskie_1966._3.jpg














Kolonowskie 1966. Obóz szczepu "Węzeł" na zgrupowaniu hufca


















Sokół_Żabnica_67_most.jpg
Samodzielny obóz szczepu "Sokół" Żabnica 1967


















Sokół_Żabnica_67_flaga_małe.jpg
























Sokół_Żabnica_67_kuchnia_mała.jpg
Obóz samodzielny szczepu "Sokół" w Żabnicy - 1967 r. - Kuchnia obozowa
















































1968.jpg


Zgrupowanie hufca Gliwice-Miasto w Lipowej 1968 r. Hm. Stanisław Łastawiecki i phm. Jerzy Geppert



















Zgrupowanie hufca Gliwice-Miasto w Lipowej 1968 r.


68.jpg































968.jpg






















Raport komendantów podobozów na Zgrupowaniu w Lipowej








Kadra_hufca_2_połowa_lat_sześćdziesiątych.jpeg




















Kadra hufca podczas uroczystości wręczenia sztandaru Szczepu "Sokół" . Na trybunie pierwsza od prawej komendantka hufca hm. Jadwiga Kramarzowa, trzecia - hm. Maria Możejko, obok niej hm. Stanisław Ciechanowski. Sztandar odbiera phm. Juliusz Zając. Oprawa "ogólnopeerelowska", jak na tamte czas oszczędna.














Sokół_Istebna_69_namiot_na_palach.jpeg
















































W warunkach zgrupowania poszczególne podobozy nie miały tak dużo zadań związanych z pionierką, jak to było na obozach indywidualnych. Niedosyt zajęć pionierskich popychał kadrę i starszych harcerzy do budowy urządzeń obozowych, np. namiotu na palach w obozie Szczepu "Sokół" (komendant phm. Juliusz Zając) na zgrupowaniu w Istebnej (1969)



















o