Łucja+Wolna

=Łucja Wolna=

Wspomnienia druhny hm Łucji Wolnej spisała Anna Jurkiewicz Łucja Wolna urodziła się 23 maja 1919 roku. Jest córką Wandy Antosiewicz i płk. Leopolda Endel–Ragisa. Druhna Łucja powiada, że po mamie odziedziczyła zmysł i podejście pedagoga, a po tacie miłość do ojczyzny i szacunek dla munduru. Od dzieciństwa mieszkała w Knurowie, gdzie jej ciocia, siostra mamy, była nauczycielką. Uczęszczała do szkoły Urszulanek w Rybniku. Łucja Endel-Ragisówna wstąpiła do Związku Harcerstwa Polskiego 12 stycznia 1930 roku. Należała do drużyny w Knurowie. Złożyła przyrzeczenie harcerskie 21 maja 1932 roku i otrzymała krzyż harcerski nr 355. Miejsce, gdzie odbywała się uroczystość było symboliczne - nad samą granicą polsko-niemiecką, w Wilczy. Trzeba pamiętać, że przełom lat 20.i 30. przyniósł szczególne nasilenie niemieckiej propagandy skierowanej przeciw Polsce i postanowieniom traktatu wersalskiego, której celem była rewizja traktatu i odzyskanie ziem utraconych przez Niemcy po I wojnie światowej na rzecz Polski. (To wówczas miały miejsce liczne zamieszki w Gdańsku, konflikt w sprawie składnicy tranzytowej na Westerplatte i słynny incydent z ORP "Wicher"). Warto sobie uświadomić, że ta atmosfera, cień narastającego, odczuwalnego zagrożenia, napięcia musiały rzutować na pracę drużyn harcerskich na Śląsku. Można powiedzieć, że przeżywano wówczas nastroje, które jeszcze intensywniej powróciły po kilku latach, w dramatycznych miesiącach 1939 roku. Na kilka lat to napięcie rozładowane zostało podpisaniem deklaracji o nieagresji z Niemcami na początku 1934 r. W ostatnich latach przed wojną druhna Łucja zdobyła stopień samarytanki (1937), a następnie wędrowniczki (odpowiednik HO w harcerstwie męskim, a zarazem stopień harcerski konieczny do zamknięcia próby na stopień instruktorski phm). Druhna Łucja została drużynową po próbie (tak nazywał się pierwszy stopień instruktorski w harcerstwie żeńskim, oznaczany granatową podkładką pod krzyżem).Tuż przed wojną od 2 do 16 sierpnia 1939 r. brała udział w kursie instruktorskim w harcerskiej szkole instruktorskiej na Buczu. W kursie w trybie tajnym uczestniczyły instruktorki harcerskie z zagranicy, z Gdańska, Litwy, Łotwy. Kurs stanowił element przygotowań Organizacji Harcerek do wojennej służby. Komendantką szkoły była harcmistrzyni Józefina Łapińska, zarazem komendantka Pogotowia Harcerek. Wybuch wojny zastał dhnę Lucję Endel-Ragisównę w Lublinie, gdzie uczestniczyła w służbie Pogotowia Harcerek



W książeczce podpis jednej z najważniejszych instruktorek w dziejach harcerstwa żeńskiego na Śląsku - hm Emilii Węglarzówny

Okupację dhna Łucja spędziła w Knurowie. Jako córka wysokiego stopniem oficera polskiego (we wrześniu 1939 roku dowodził 22 DP, później był organizatorem struktur konspiracji wojskowej w Radomsku) nie znalazła się na niemieckiej liście narodowej (DVL - przyznawanej z założenia wszystkim Ślązakom, niezależnie od poczucia narodowego, choć od tego mogła zależeć przyznana grupa DVL.) Oznaczało to, że jako Polka żyjąca w granicach Rzeszy niemieckiej nie korzystała z praw obywatelskich, a więc podlegała nakazowi pracy (dostała nakaz pracy fizycznej w fabryce amunicji w Krywałdzie), otrzymywała mniejszy przydział kartkowy, wynagrodzenie za pracę znacznie pomniejszone o "polski" podatek, nie mogła przed ukończeniem 25 roku życia zawrzeć związku małżeńskiego, zagrożona była znacznie surowszym wymiarem kary w razie wykroczeń przeciw prawu obowiązującemu w III Rzeszy, pozostawała pod czujną obserwacją mieszkających w sąsiedztwie członków NSDAP. Taka sytuacja uniemożliwiała, oczywiście, zaangażowanie w struktury konspiracyjne, zwiększałoby to bowiem i tak ogromny stopień ryzyka dla osób mających z nią kontakt. Jednak dhna Łucja znalazła okazję do pełnienia harcerskiej służby w tak niesprzyjających warunkach. Uczestniczyła w pewnych działaniach sabotażowych w fabryce, np. wadliwym montażu granatów, przekazywała grypsy z Oświęcimia, podczas tragicznej ewakuacji więźniów obozu oświęcimskiego zanosiła żywność na stację kolejową. W pierwszym okresie po zajęciu Górnego Śląska przez Armię Czerwoną i następnie po przekazaniu terenu administracji polskiej, dhna Łucja podjęła pracę nauczycielki w Knurowie. Jednak zawarcie małżeństwa i następnie wyjazd z Górnego Śląska spowodowały, że w okresie powojennym nie miała okazji do czynnej działalności harcerskiej w Knurowie ani Gliwicach, choć pozostał sentyment i zainteresowanie Gliwice były wówczas jednym z ośrodków szkoleniowych harcerstwa żeńskiego na Śląsku. Bezpośrednio po wojnie, ważną placówką prowadzoną przez harcerki był dom dziecka dla młodzieży wracającej z Niemiec. Prowadziła go z ramienia Komendy Chorągwi Harcerek Jadwiga Kupkowa.  Przełom 1956 roku oznaczał powrót druhny Łucji do harcerstwa. Sprzyjała temu znajomość ze wspólnej pracy w Komitecie Rodzicielskim SP 19 przy ul. Sobieskiego z dh. Stanisławem Ciechanowskim, który jako jeden z pierwszych przystąpił do organizowania drużyn harcerskich. W SP 19 pracą harcerzy kierowali początkowo Stanisław Ciechanowski i Marian Waliński, odbudowując gliwicką męską "Czarną Trzynastkę" oraz Maria Biskup i Helena Walińska (9 Drużyna Harcerek), natomiast organizowanie drużyn zuchowych powierzył dh Ciechanowski właśnie dhnie Łucji Wolnej i dhnie Irenie Chwalibóg. W późniejszy czasie wymienione drużyny zawiązały szczep "Węzeł".

Kontynuując tradycje jednego z najwyżej ocenianych w latach czterdziestych środowiska harcerskiego (choć trzonem "Czarnej Trzynastki" w latach czterdziestych była drużyna harcerzy starszych) już latem 1957 roku harcerze z SP 19 urządzili własny obóz w Glince k. Rajczy (Harcerki obozowały pod komendą druhen Marii Biskup i Heleny Walińskiej, oboźnej, komendę nad harcerzami sprawowali Stanisław Ciechanowski i Marian Waliński, który funkcję oboźnego łączył z trudami kwatermistrza.) Był to jedyny w tym roku samodzielny obóz poza szkoleniowym zgrupowaniem hufca w Złatnej. Łatwo sobie wyobrazić wkład Łucji Wolnej jako kwatermistrza w organizację pierwszego od tylu lat obozu harcerskiego, po długiej przerwie spowodowanej zniszczeniem harcerstwa w latach stalinowskich.



Książeczka harcerska Łucji Endel-Ragisówny, później Wolnej Warto zwrócić uwagę na podpis komendantki Pogotowia Harcerek (a zarazem komendantki słynnej Szkoły Instruktorskiej na Buczu) Józefiny Łapińskiej

Wpisy z obozów organizowanych przez Marię Biskup i Stanisława Ciechanowskiego dla harcerzy 9 i 13 drużyny (potem szczep "Węzeł") w Glince k. Rajczy i Kąśnej k. Ciężkowic w latach 1957 i 1958

Kuchnia na obozie w Ciężkowicach. Dotkliwy brak doświadczonej w obozowaniu kadry powodował, że trzeba było znajdować radę na powstające trudności i kłopoty. Najczęściej dhna kwatermistrz osobiście musiała wspierać zastępy służbowe, żeby uczestnicy obozu mieli szansę dostać posiłek. Brak doświadczeń młodych instruktorów owocował niekiedy "wpadkami". Ściany kuchni polowej, wymurowanej przez uczestników grupy kwatermistrzowskiej, "rozjechały się" po postawieniu pierwszego gara. Pracę trzeba było zacząć od nowa. Tym razem, zebrane doświadczenia pozwoliły na lepsze wywiązanie się z zadania postawienia tej najbardziej istotnej na obozie inwestycji. Kuchnia służyła przez cały obóz, a zawaliła się ...dopiero w ostatnim jego dniu ;)

W grudniu 1957 roku Łucja Wolna była współzałożycielką Kręgu Instruktorów Zuchowych „Płomień” (do instruktorów-założycieli kręgu należeli: Zofia Widerowa, Łucja Wolna, Maria Możejko, Józef Cegielski). Krąg skupiał drużynowych i przybocznych prowadzących drużyny zuchowe. Na zbiórkach Kręgu mogli oni zdobyć nowe wiadomości harcerskie, wymienić się doświadczeniami i poznać metodykę pracy z zuchami. Zbiórki „Płomienia” odbywały się raz w miesiącu, najczęściej w terenie, w postaci gier terenowych, ognisk. Zawiązały się trwałe przyjaźnie. W Kręgu uroczyście obchodzono rocznicę powstań śląskich. Ciekawe były zbiórki poświęcone inscenizacjom związanym z historycznymi rocznicami, na przykład wrześniem ’39 roku. Podczas zimowiska w Ustroniu członkowie kręgu „Płomień” gościli zaproszonego przez siebie pisarza Gustawa Morcinka. Druhna Wolna była jedną z osób, które szczególnie wpływały na atmosferę kręgu. W wigilię Bożego Narodzenia członkowie „Płomienia” spotykali się późnym wieczorem w Parku Chorzowskim, przynosili poczęstunek, opłatki, składali sobie życzenia, kolędowali, a potem razem szli na pasterkę. Krąg Instruktorów Zuchowych „Płomień” działał w hufcu bez przerwy do lat 90.



Wizyta Gustawa Morcinka na zimowisku "Płomienia"



Kadra kolonii zuchowej: Łucja Wolna i Jan Szałas



Druga od prawej dhna Łucja jako zastępca komendanta hufca (namiestnik zuchowy w hufcu). Trzeci hm. Józef Wieszczek Koniec lat pięćdziesiątych (?)/ początek sześćdziesiątych (?)

Na początku 1958 r. druhna Łucja Wolna zweryfikowana została jako przewodniczka (tzn. w stopniu odpowiadającym d. drużynowej po próbie). 1 października 1959 r. mianowana została podharcmistrzynią, a w październiku 1962 r. - harcmistrzynią

W 1959 r. uczestniczyła w szkoleniach kadry zuchowej na szczeblu chorągwi (CAS w Bukownie, potem kurs namiestników zuchowych. W 1961 r. - w kursie kierowników kręgów pracu i kierowników kolonii zuchowych w szkole instruktorskiej w Cieplicach

Druhna Łucja Wolna pełniła w hufcu gliwickim różne funkcje (pełniła je społecznie). Była sekretarką, członkiem komendy hufca, namiestnikiem zuchowym. Od początku brała udział w organizacji kolonii zuchowych i prowadziła kursy kadry zuchowej.

Pierwsza kolonia zuchowa, a razem z nią kurs drużynowych zuchowych (?), odbyła się w Ciężkowicach w 1958 r., prowadzona była przez Irenę Chwalibóg. W 1960 r. obozy harcerskie z Gliwic zorganizowano w Wiśle Malince. Tego lata nastąpiła wielka powódź i trzeba było ewakuować harcerzy i sprzęt. Szczególna odpowiedzialność spadała na kadrę kolonii zuchowej, którą stanowiły Wanda Jarocka i Łucja Wolna. Udało im się bezpiecznie przywieźć dzieci do Gliwic, choć nastąpiło to w godzinach nocnych.



Kolonie zuchowe prowadzone przez dhnę Łucję:

1960 - Kolonia zuchowa i kurs drużynowych w Wiśle-Malince 1961 - Kolonia zuchowa w Kamieniu 1962 - Kolonia zuchowa w Jastrzębiu-Zdroju i kurs drużynowych w Kamieniu (?) 1963 - Kolonia zuchowa i kurs przybocznych w Będuszu k. Myszkowa

Od grudnia 1978 w Kręgu Dawnych Instruktorów "Wiarus", od 1981 r. - zastępca przewodniczącego kręgu "Wiarus" W latach 80. wróciła do czynnej pracy z młodzieżą, m.in. uczestnicząc w organizacji kolonii zuchowych w Łączy i Nieobozowej Akcji Letniej

Na początku lat 90. swoje mieszkanie udostępniła "bezdomnym" harcerzom (remont budynku przy ul. Długosza, pożar Łączy) Brała czynny udział w pracach Komendy Hufca.