Stanisław+Łastawiecki

= = == = = = = = = =Stanisław Łastawiecki=

Jego życiorys możemy poznać nie przez pryzmat suchych dat ze słownikowej biografii, a czytając Jego własne słowa, z obszernych fragmentów pięknej gawędy o losach harcerza, żołnierza i instruktora, któremu przyszło żyć w ciekawych, ale trudnych, dramatycznych czasach. „Urodziłem się w roku Pańskim 1930, w mieście, w którym powstało Harcerstwo polskie pod przywództwem Andrzeja Małkowskiego. W mieście najpiękniejszym, które nazywa się Leopolis, w godle ma lwa i jest //semper fidelis//. Dorastałem, jak cała nasza młodzież w owym okresie, w atmosferze niedawno wywalczonej niepodległości. W przypadku moim niedługo dane było radować się tą atmosferą. W rodzinie mojej wujkowie brali udział w obronie Lwowa przed bolszewizmem. Ja, jako młody chłopak, byłem dumny z tego, ze w rodzinie panowała atmosfera patriotyzmu. Na spotkaniach świątecznych śpiewano pieśni patriotyczne”. Rok 1939 zburzył atmosferę dzieciństwa. Najpierw obrona Lwowa przed nacierającą armią niemiecką, naloty, później – zajęcie miasta przez Rosjan. Atmosfera domu rodzinnego popychała młodego chłopca do poszukiwania sposobu czynnego włączenia się w walkę o wolność. „W szkole mojej przy ul. Zamarstynowskiej organizowały się Szare Szeregi. Postanowiłem zapisać się do harcerstwa.” Jednak to, do czego tak młodych chłopców przygotowywało podziemne harcerstwo, nadal nie wystarczało. Tym bardziej, że obserwacje osób z otoczenia kazały domyślać się, że są zaangażowane w działalność wojskową. Upór w staraniach o dopuszczenie do „dorosłej” konspiracji okazał się skuteczny: „zostałem przyjęty do służby pomocniczej AK, początkowo jako łącznik, bo jako młody harcerz posiadałem już podstawowe umiejętności. Po dłuższym okresie nastąpiło złożenie przysięgi wojskowej. Przyjechał komendant dzielnicy w towarzystwie dwóch świadków. Na wzgórzach » Grunwaldu«, na Hołosku Wielkim komendant dzielnicy „Północ” odbierał przysięgę. W głowie miałem taki szum ze wzruszenia, że nie mogłem dojść do siebie. Zapadły w mojej pamięci słowa roty komendanta majora Jędrzejowskiego: » Przyjmuję Cię w szeregi Armii Krajowej. Nagrodą Twoją będzie zwycięstwo – zdrada karana będzie śmiercią«. Przy pomocy Opatrzności Bożej udało mi się uniknąć czarnego scenariusza. Tak pisze o mnie mój dowódca plutonu » Grom« : //Jako najmłodszy w drużynie pełnił początkowo funkcje pomocnicze w sekcji gospodarczej i konserwacji broni, w latach 1942-43 przeszedł szkolenie łączności i bojowe, po czym brał udział w akcjach zwiadowczych, małej dywersji i zdobywania broni. W 1944 roku uczestniczył w Akcji// //»// //Burza////«// //jako zwiadowca [i] łącznik. W uznaniu za wykazanie dyscypliny […] w pełnieniu służby został przy jej zakończeniu awansowany do stopnia wojskowego st[arszego] strzelca.// W roku 1945 nastąpiła „wsypa” i musiałem uciekać. Ukrywałem się przez parę miesięcy » po ludziach«. W lutym mój dowódca plutonu » Grom« postanowił, że muszę wyjechać do Polski przez zieloną granicę. W mroźną lutową noc 1945 roku wraz z czterema kolegami załadowaliśmy się do bydlęcego wagonu, w którym wyjeżdżali nasi rolnicy, wypędzeni ze swoich domów. W wagonie tym wieziono sprzęty rolnicze i siano prasowane. Zrobiliśmy tam kryjówkę na cztery osoby, myśląc, że może się uda. Niestety, po wielu godzinach w prawie czterdziestostopniowym mrozie dojechaliśmy do granicy w Medyce. Zapamiętałem bicie dzwonu przy dojeździe oraz szczekanie psów, które otoczyły wagony. Enkawudziści wrzeszczeli: //Wychadi!// Ponieważ nikt się nie ruszał, zaczęli wbijać długie piki w siano. Na szczęście nikogo nie ranili, ponieważ mieliśmy osłonę z maszyn rolniczych. Po wyrzuceniu siana zabrali się za nas. Wylecieliśmy jak z rakiety na peron. Po przesłuchaniu przewieźli nas na drugi dzień do Mościsk […]. Postanowiliśmy wraz z kolegą uciec. Nie wiem, czy udało się nam, czy oni pozwolili nam uciec. W czasie kiedy miał przyjechać pociąg do Lwowa poprosiliśmy, że musimy do WC, który stał na peronie. W chwili, kiedy pociąg ruszył wskoczyliśmy do niego i tylko usłyszeliśmy strzał. Na stacji następnej wysiedliśmy dla pewności i nocnym pociągiem przyjechaliśmy do Lwowa. Po niefortunnej ucieczce do nowej Polski musiałem się ukrywać. I tak doczekałem do maja 1946 roku. 1 maja 1946 r., pod częściowo zmienionym nazwiskiem, wraz z rodzicami wyjechałem ze Lwowa. Wyjeżdżając wcześnie rano ciężarówką na dworzec czerniowiecki, patrzyłem jak bolszewicy przygotowują się do święta 1 Maja. Drogi były zastawione sprzętem wojskowym. Jechaliśmy dziewięć dni. Dziewiątego maja przyjechałem do Gliwic. Tutaj też trwały przygotowania do święta zwycięstwa. Opowiadano mi, że na 3 maja 1946 roku harcerstwo gliwickie brało udział w pochodzie, ale milicja rozbiła pochód. Po przyjeździe zaraz zapisałem się ponownie do ZHP, do 9. drużyny przy Liceum Handlowym, przy ul. Kozielskiej. […] Tak rozpoczął się drugi etap mojej służby w harcerstwie. […] Wielkie wrażenie zrobiło na mnie Święto Św. Jerzego w 1947 roku, kiedy hufcowy hm Józef Wieszczek przeprowadził przegląd hufca na boisku szkoły handlowej przy ul. Kozielskiej. (Hufiec również znajdował się przy tej ulicy.) Na placu stanęły 22 drużyny w pełnym umundurowaniu. Wyglądały jak młody las, który po ciężkiej wojnie i burzy wyrósł na chwałę Najjaśniejszej Rzeczypospolitej. Druh hufcowy zrobił przegląd [...] Pomaszerowaliśmy z pieśnią » Wszystko, co nasze Polsce oddamy«.



Obóz wędrowny 9 DH w 1947 roku. Stanisław Łastawiecki stoi drugi od prawej

W roku 1947 zostałem przyjęty do szczepu 13 Drużyny im. Jana Kilińskiego jako przyboczny. […] Zaznaczyć muszę, że była to bardzo ekskluzywna drużyna, a raczej szczep, ponieważ w skład wchodziły 3 drużyny. […] Szczepowym był druh Zembaczyński, a drużynowym [drużyny gimnazjalnej – JJJ] dh Jerzy Mazurek. […] W późniejszym czasie ze szczepu wyodrębniła się drużyna, która przyjęła numer 22 im. Józefa Piłsudskiego, której byłem drużynowym. W roku 1948 wyjechałem na kurs drużynowych, organizowany przez komendę chorągwi w Piwnicznej, gdzie pełniłem funkcję zastępowego. Komendantem tego kursu był hm. Frydel. Tam zdobyłem stopień Harcerza Orlego. Wróciłem z kursu bogatszy o nowe wiadomości i szczęśliwy, że udało mi się zdobyć stopień, bo Harcerzy Orlich w naszym hufcu było niewielu. Zdobyłem również pierwszy stopień instruktorski (drużynowy po próbie, tak wówczas nazywał się stopień odpowiadający stopniowi przewodnika). W roku 1948 brałem udział w zgrupowaniu obozów hufca w Krzeszowie jako komendant jednego z podobozów. Komendantem zgrupowania był hm Wieszczek, zastępcami byli Zbigniew Gregorowicz i Jacek Węgrzynowicz. Z perspektywy czasu uważam, że zgrupowanie to było jednym z najlepszych pod względem wyszkolenia technicznego i [wychowania] patriotycznego, w jakim miałem zaszczyt uczestniczyć. Nadciągały czarne chmury na związek. Zaczęto wprowadzać zmiany w umundurowaniu, […] chciano upodobnić nas do pionierów ZSSR. I to był koniec. Postanowiłem odejść wraz z wieloma starymi instruktorami. Nadszedł rok 1957. Powróciliśmy do naszego gniazda. Już w wakacje zorganizowaliśmy zgrupowanie obozów w Złatnej k. Żywca. Byłem komendantem podobozu. W roku 1957 zostałem mianowany sekretarzem Komendy Hufca, potem kierownikiem zespołu instruktorów drużyn młodszych „Watra”. Prowadziłem Drużynę Drużynowych. Następnie, w 1960 roku było zgrupowanie w Brennej. Byłem wtedy pełnomocnikiem Komendy Hufca.



Drużyna Kadrowa 1958

W 1961 roku prowadziłem kolejne zgrupowanie jako komendant. W jednym z podobozów była młodzież z Liceum nr 5. W prywatnym mieszkaniu zakwaterował się nauczyciel wf w tej szkole, a zarazem sekretarz organizacji partyjnej. Codziennie przybywał na obóz i próbował narzucać swoje socjalistyczne [poglądy na] wychowanie. Wybuchła wielka awantura, ponieważ w trakcie jednej z wizyt na placu apelowym postanowiłem wyrzucić go z obozu. Powiedziałem, że jeśli zjawi się jeszcze raz, to przepędzę go kijem (dzisiaj widzę to trochę inaczej). Po tym wszystkim nasłał na mnie Komitet Miejski PZPR, Komendę Hufca, Komendę Chorągwi... Miesiącami trwały narady, co ze mną zrobić. Byłem w tej sytuacji, że pracowałem w związku społecznie, mogli mnie tylko wyrzucić z ZHP, ale do tego nie doszło. Tylko dzięki temu, że sekretarzem podstawowej organizacji partyjnej był dawny harcerz, nie wyrzucono mnie z pracy. I tak znowu została przerwana moja służba. W późniejszym czasie brałem udział w zgrupowaniu w Istebnej. Ze stopniem harcmistrza miałem problem natury politycznej, związany z zajściem na obozie. Po latach, kiedy znowu byłem potrzebny, w sierpniu 1970 r. zostałem mianowany harcmistrzem. W roku 1971 zostałem wybrany do Komisji Rewizyjnej Hufca jako zastępca przewodniczącego, w następnej kadencji – jako przewodniczący [...] Po latach pracy instruktorskiej [...] zostałem członkiem Kręgu Dawnych Instruktorów >>Wiarus<< ”.

Hm. Stanisław Łastawiecki odznaczony został m.in. Krzyżem Zasługi dla ZHP z Mieczami i Krzyżem Armii Krajowej.